«Ο καθρέφτης του Περσέα» είναι η μεταδραματική παράσταση που θα παρουσιάσει το «Εργαστήριο Πολυτροπικών Δραστηριοτήτων “Deep Eyes”» (Ε.Π.Δ.) του ΟΡ.ΦΕ.Ο. τη Δευτέρα 31 Αυγούστου και την Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου 2026 στο πλαίσιο του 55ου Φεστιβάλ Ολύμπου 2026. Η πρωτοτυπία της παράστασης εντοπίζεται στη δραματουργική μορφή που συνδυάζει παραδοσιακές θεατρικές πρακτικές με σύγχρονα μεταδραματικά στοιχεία, όπως performances, βιωματικές αφηγήσεις, επιτελεστική ποίηση, πολυμεσικές προβολές, παρουσιάσεις επιστημονικού λόγου και installation και κυρίως δημιουργική διάδραση με το κοινό. Το Ε.Π.Δ. εδώ και χρόνια πειραματίζεται με νέες παραστασιακές μορφές. Στην περσινή παράσταση, με το χαρακτηριστικό τίτλο «Ουτοπίες», επιχειρήθηκε για πρώτη φορά στην ιστορία του Φεστιβάλ Ολύμπου, η πραγματική αξιοποίηση διαδραστικών πρακτικών ανάμεσα στους καλλιτέχνες και το κοινό. Η φετινή παράσταση αξιοποιεί περαιτέρω την εμπειρία των προηγούμενων ετών. Άλλωστε, τα ειδοποιά χαρακτηριστικά του Ε.Π.Δ. είναι ο πειραματικός του χαρακτήρας και κυρίως η κοινωνική στόχευση, η διάδραση με το κοινό, η εθελοντική συμμετοχή και η συνεργασία με παρεμφερείς ομάδες και καλλιτέχνες διαφόρων ειδικοτήτων. Το βασικό μότο είναι η φράση του Γιόζεφ Μπόις: «Κάθε άνθρωπος είναι ένας καλλιτέχνης» η οποία συμπυκνώνει σε μεγάλο βαθμό το «μανιφέστο» της ομάδας [Βλ. https://ergpoldrast.blogspot.com/2025/12/deep-eyes.html]
Με βάση αυτά τα ειδοποιά χαρακτηριστικά αναπτύσσεται η μέθοδος προετοιμασίας της ομάδας· με αφετηρία μια έννοια ή έναν θεματικό πυρήνα ξεκινά η συλλογική έρευνα, γύρω από την οποία συνυφαίνεται το πλέγμα της επιτέλεσης, που καταλήγει στη σκιαγράφηση της βασικής δομής της παράστασης, στο κειμενικό περιεχόμενο, στις σωματικές εκφράσεις και στις διασυνδέσεις με ποικίλες άλλες μορφές τέχνης.
Τη φετινή χρονιά, ως αφετηρία της έρευνας, τέθηκε η έννοια της «ετεροτοπίας» του Michel Foucault. Επιγραμματικά, ο Foucault ορίζει τις «ετεροτοπίες» (1967/1984) ως πραγματικούς τόπους, που υπάρχουν σε κάθε πολιτισμό και λειτουργούν με τους δικούς τους κανόνες. Σε αντίθεση με τις ουτοπίες, που είναι ιδανικοί τόποι, οι ετεροτοπίες είναι πραγματικοί τόποι που φιλοξενούν» το διαφορετικό, ασύμβατο ή το παρεκκλίνον, όπως τα νοσοκομεία, τα ψυχιατρεία, οι φυλακές, οι πολυεθνικές επιχειρήσεις, τα κοιμητήρια, οι κήποι, τα επιστημονικά εργαστήρια κ.ά. Οι ετεροτοπίες επιβάλλουν ιδιότυπες πειθαρχίες, τόσο σε αυτούς που βρίσκονται σε αυτές, όσο και όσες/ους επιχειρήσουν να εισέλθουν σε αυτές. Θα πρέπει πάντως, από την άποψη της σύγχρονης κριτικής, να επισημάνουμε ότι στη σημερινή πραγματικότητα του ύστερου καπιταλισμού, η έννοια της «ετεροτοπίας» δεν αρκεί για να περιγράψει τη μεταβολή των παλαιότερων «κοινωνιών της πειθαρχίας» σε «κοινωνίες της επίδοσης». Στις σύγχρονες κοινωνίες τα άτομα δεν υπακούουν πια σε εξωτερικές πειθαρχίες, αλλά χειραγωγούνται από τον ίδιο τον εαυτό τους. Εργάζονται ακατάπαυστα με ιλιγγιώδεις ανταγωνιστικούς ρυθμούς σε ένα σύστημα επιφαινόμενης ελευθερίας, αλλά επί της ουσίας απόλυτα ελεγχόμενου από το σύστημα της κατανάλωσης και του χρήματος.
Η έννοια της ετεροτοπίας, όπως και ο μετασχηματισμός της σε καλλιτεχνικές δράσεις, ήταν το αντικείμενο της ετήσιας έρευνας της ομάδας μας. Ο τίτλος του project: «Ο καθρέφτης του Περσέα», προέκυψε, τόσο από την έννοια του καθρέφτη, η οποία παραπέμπει μεταφορικά στην έννοια της ετεροτοπίας (ο καθρέφτης είναι ταυτόχρονα «τόπος» πραγματικός αφού αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα, αλλά και ανεστραμμένος αφού αποτελεί είδωλο της πραγματικότητας), όσο και από τον μύθο του Περσέα, στον οποίο ο ήρωας αποκεφάλισε τη φοβερή Μέδουσα χρησιμοποιώντας το τέχνασμα του καθρέφτη (της γυαλιστερής του ασπίδας) αποφεύγοντας να την κοιτάξει κατάματα και να πετρώσει από το δολοφονικό της βλέμμα. Ο «καθρέφτης του Περσέα» είναι το τέχνασμα για να κοιτάξουμε έμμεσα τους φόβους μας, χωρίς να παραλύσουμε, και με αυτόν τον τρόπο να κατανοήσουμε τις προσωπικές και κοινωνικές ετεροτοπίες.
Ο υπότιτλος: «Συμπόσιο για τις ετεροτοπίες του Michel Foucault» παραπέμπει στη δραματουργική συνθήκη της παράστασης, η οποία βασίζεται στην οργάνωση επί σκηνής ενός φανταστικού «επιστημονικού συμποσίου» με θέμα τις ετεροτοπίες. Οι περφόρμερς αντιπροσωπεύουν τους ερευνητές των σύγχρονων ετεροτοπιών, που παρουσιάζουν τις επιστημονικές τους εργασίες, όχι με τη συμβατική μορφή των προφορικών ανακοινώσεων όπως συνηθίζεται στα επιστημονικά συνέδρια, αλλά ως ζωντανές αναπαραστάσεις που παρουσιάζονται με τη μορφή δραματοποιημένων επεισοδίων (προσ)καλώντας τους θεατές σε διαδραστική συμμετοχή.
Aπό τη συλλογική επεξεργασία προέκυψαν τα τελικά επεισόδια, τα ποιητικά κείμενα και σχεδιάστηκε το πολυμεσικό περιβάλλον και ο σκηνικός χώρος με τη μορφή εικαστικής εγκατάστασης (installation). Παράλληλα, σχεδιάστηκαν οι εμβόλιμες παρεμβάσεις βιωματικών κειμένων και επιστημονικού λόγου. Οι τελευταίες αυτές παρεμβάσεις θα είναι διά ζώσης και μαγνητοσκοπημένες και θα προβληθούν σε μεγάλη οθόνη στη διάρκεια της παράστασης.
Οι θεατές γίνονται συμμέτοχοι στην έρευνα που επιτελείται ενσώματα στον σκηνικό χώρο. Μετακινούνται συνεχώς στους χώρους του Κέντρου Ψηφιδωτών συμπληρώνουν ερωτηματολόγια, απαντούν σε ερωτήματα, απαγγέλλουν ποίηση, μπορούν να «συνομιλήσουν», ακόμα και να αγγίξουν τους περφόρμερς και αναστοχάζονται τη δική τους θέση στον ετεροτοπικό μας κόσμο.
Υπάρχει, ωστόσο, ένας ακόμη λόγος, για τον οποίο η παράσταση διατηρεί τη δημιουργική της πρωτοτυπία κι αυτός είναι η καθαυτή η θεατρική πράξη. Το γεγονός, δηλαδή, ότι δεκάδες άνθρωποι διαφόρων ηλικιών και ειδικοτήτων (πολλοί εκ των οποίων είναι εκπαιδευτικοί) συνυπάρχουν σε μια επιτελεστική καλλιτεχνική διαδικασία αποφασίζοντας να εκφραστούν δημιουργικά σ’ έναν κόσμο που καθηλώνει τους πολλούς στην παθητικότητα και στην εξάρτηση. Αυτό από μόνο του είναι εξαιρετικά ελπιδοφόρο. Η τέχνη και η ομορφιά εν τέλει μπορούν να σώσουν τον κόσμο, αρκεί, βέβαια, ο καθείς να ξεπεράσει τις φοβίες, τα στερεότυπα και τις ανασφάλειες στις οποίες επενδύει το σύστημα.
INFO
Ο καθρέφτης του Περσέα. Συμπόσιο για τις ετεροτοπίες του Michel Foucault | Perseus' mirror. Symposium on Michel Foucault's heterotopias.
«Εργαστήριο Πολυτροπικών Δραστηριοτήτων “Deep Eyes”» Οργανισμού Φεστιβάλ Ολύμπου και «Συνεργατικό Εργαστήριο Τέχνης» του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Πιερίας.
Κέντρο Μεσογειακών Ψηφιδωτών Δίου | Δευτέρα 31 Αυγούστου και Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου 2026.
ΔIANOMH | ΠΡΟΕΔΡΟΣ: Θανάσης Κοντοφάκας | ΠΕΡΣΕΑΣ: Γεώργιος Στράγκας | ΕΡΕΥΝΗΤΡΙΕΣ/ΤΕΣ: Αίθρα Γραμματικού, Δημήτρης Χαριτόπουλος, Βάσω Μπελέμη, Ολυμπία Κουτσιμανή, Γιώργος Μυτελέτσης, Διονυσία Φωτιάδου, Πασχαλίνα Γιαννάκη | ΓΑΤΟΣ ΤΣΕΣΑΪΡ: Ελένη Ράπτη | ΜΑΡΤΙΑΤΙΚΟΣ ΛΑΓΟΣ: Κατερίνα Ντάμπου | ΚΑΠΕΛΑΣ: Αθανασία Τσιβγινίδη | ΤΥΦΛΟΠΟΝΤΙΚΑΣ: Φωτεινή Καρασερίδου | ΑΝΤΑ: Ασημίνα Τσακνάκη | ΡΕΑ: Ευαγγελία Παπαναστασίου | ΦΡΙΝΤΑ: Έφη Χατζηαδάμου | ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΡΙΕΣ: Σταυρίνα Βάια, Θεοδώρα Λαζάρου, Μαριάννα Σαρρή, Λένα Αναστασιάδου | ΕΡΓΑΤΡΙΑ ΤΟΥ ΣΕΞ: Αναστασία Παπαναστασίου | ΡΑΚΕΛΑ: Ρακέλα Χότζα | ΠΕΜΕΛΑ: Πάμελα Πετάλλι | ΕΜΙΛΥ: Ελένη Τόκα.
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ: Ραφαήλ Σανδαλτζόπουλος, Τμήμα Μοριακής Βιολογίας & Γενετικής, Σχολή Επιστημών Υγείας, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.
ΔΡΑΜΑΤΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ-ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Νικόλαος Γραίκος | INSTALLATION: Πάμελα Πετάλλι, Ρακέλα Χότζα, Γιώργος Μυτελέτσης | ΗΧΟΤΟΠΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ: Δημήτρης Μπάκας | ΦΩΤΙΣΜΟΙ-ΗΧΟΣ: Γιώργος Ιωάννου. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ VIDEO ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ: Δημήτρης Γατσιός.
ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ | MULTIMODAL ACTIVITIES LAB | “DEEP EYES”
https://ergpoldrast.blogspot.com
https://www.youtube.com/channel/UCoqYTG5jXGNsRk3xol6KwBw
https://www.instagram.com/deepeyes.orfeo/
Νικόλαος Γραίκος | τηλ.: 6977.40.20.88 | e-mail: graikos@otenet.gr
ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΟΛΥΜΠΟΥ | OLYMPUS FESTIVAL | Τηλ.: 23510.76041 | info@festivalolympou.gr