12.5.26

«Μπορούμε να ξεχωρίσουμε το έργο από τον συγγραφέα του;»

Έντονο προβληματισμό προκάλεσε και η κατάμεστη συζήτηση «Μπορούμε να ξεχωρίσουμε το έργο από τον συγγραφέα του;», που διοργάνωσε η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος.

Το αρχαίο ερώτημα της σχέσης ανάμεσα στην ηθική του έργου και στην ηθική του συγγραφέα αποκτά σήμερα νέα ένταση και συχνά πολεμικά χαρακτηριστικά, σε μια εποχή όπου η δημόσια συζήτηση γύρω από την «κουλτούρα της ακύρωσης» και τα όρια της ελευθερίας της έκφρασης παραμένει ιδιαίτερα έντονη.

Η Λίνα Παπαδοπούλου, Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ, υποστήριξε πως όσο μεγαλύτερη είναι η χρονική απόσταση που χωρίζει έναν δημιουργό και την εποχή του, τόσο περισσότερο το έργο μπορεί να αποσυνδεθεί από τον προσωπικό του βίο και να κριθεί αυτόνομα, με βάση την αισθητική και διαχρονική του αξία. Παράλληλα, στάθηκε στον κίνδυνο η προσωπική κριτική απέναντι σε έναν δημιουργό να μετατραπεί σε λογοκρισία ή απαγόρευση του έργου του. Ο Θάνος Σαμαρτζής, μεταφραστής και εκδότης, προσέγγισε το θέμα μέσα από μια φιλοσοφική και ιστορική διαδρομή, αναφερόμενος στην έννοια της «κουλτούρας της ακύρωσης» και στη μακρά παράδοση της ad hominem κριτικής. Μέσα από παραδείγματα από τη φιλοσοφία, τη ρητορική και την ιστορία των ιδεών, εξέτασε το πόσο μπορούμε τελικά να διαχωρίσουμε τον δημιουργό από το δημιούργημά του. η συζήτηση συντόνισε ο Σταύρος Ζουμπουλάκης, συγγραφέας και πρόεδρος του Εφορευτικού Συμβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, ο οποίος έδειξε από την αρχή τον διαχρονικό χαρακτήρα του προβληματισμού γύρω από τη σχέση έργου και δημιουργού, αλλά και τη νέα βαρύτητα που αποκτά το ζήτημα στη σύγχρονη δημόσια σφαίρα.