7.10.26

Μαριλού Ολίβα: Η Ιλιάδα όπως την αφηγούνται οι θεές

Μτφρ. Βασιλική Πατίκα, εκδόσεις Κέδρος

Αυτή δεν είναι η πρώτη απόπειρα της Ιταλίδας δοκιμιογράφου και φιλολόγου Μαριλού Ολίβα, η οποία ασχολείται με ζητήματα φύλου, να ξαναγράψει τα ομηρικά έπη από την πλευρά των γυναικών. Είχε προηγηθεί το 2023 η «Οδύσσεια όπως την αφηγούνται η Πηνελόπη, η Κίρκη, η Καλυψώ και άλλες ηρωίδες του ομηρικού έπους». Τηρώντας σε μεγάλο βαθμό τη βασική πλοκή, η Ολίβα διηγείται τα γεγονότα από την οπτική γωνία θεών και θνητών γυναικών: της Αθηνάς, της Θέτιδας, της Κασσάνδρας, της Αφροδίτης, της Ήρας, της Ελένης και άλλων. Παράλληλα, δίνει φωνή και σε μια ηρωίδα που η ιστορία άφησε στο περιθώριο: στην Κρέουσα, τη σύζυγο του Αινεία.


Επιχειρεί έτσι να αποκαταστήσει μια ιστορία στην οποία, σε αντίθεση με την «Οδύσσεια», οι γυναίκες, με εξαίρεση τις θεές, παρουσιάζονται ως άβουλες και υποχρεωμένες να υποστούν τις συνέπειες της αδηφάγας εξουσιομανίας, της απληστίας και της αλαζονείας των ανδρών. Οι ανυπάκουες γυναίκες, όπως η Κασσάνδρα και η Ελένη, τιμωρούνται, κατασυκοφαντούνται και βιώνουν μοναξιά. Το πιο ενδιαφέρον στο βιβλίο της Ολίβα είναι ότι δεν καταλήγει να ανασκευάσει ή να αποδομήσει το ομηρικό έπος –κάτι που πιστεύουμε πως θα ήταν αδύνατο, εξάλλου–, ούτε να μας δώσει μία ακόμα διασκεδαστική και απλοποιημένη εκδοχή του. Στην πραγματικότητα, το αποτέλεσμα μιλά για τα έμφυλα ζητήματα του σήμερα, για έναν κόσμο όπου εξακολουθούν να κυριαρχούν το ανδρικό εγώ και η αρχομανία και να διαπράττονται κτηνωδίες εις βάρος των γυναικών. Για ακόμη μία φορά, τα έπη αποδεικνύουν πόσο αντιπροσωπευτικός καθρέφτης κάθε εποχής μπορούν να είναι.