Η πολυετής της παρουσία ως μέλος του Επιστημονικού Διδακτικού Προσωπικού στο Τμήμα Νομικής του ΑΠΘ και η διδακτική της συμβολή στο Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο συνοδεύτηκαν από σημαντικό συγγραφικό έργο στον νομικό χώρο, με μελέτες που αναδεικνύουν την επιστημονική της κατάρτιση και τη βαθιά κατανόηση θεμελιωδών ζητημάτων δικαίου.
Τα τελευταία χρόνια, η συγγραφέας στράφηκε με επιτυχία και στη λογοτεχνία, καταθέτοντας έργα που διακρίνονται για την ευαισθησία, τη στοχαστικότητα και την αφηγηματική τους δύναμη. Από το πρώτο της μη νομικό έργο έως τα μυθιστορήματα και τις συλλογές διηγημάτων που ακολούθησαν, η γραφή της αποτυπώνει μια ώριμη και πολυδιάστατη δημιουργική φωνή.
Η Μαίρη Πετρολιά-Αμανίτη είναι τακτικό μέλος της Εταιρίας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή της παρουσία και τη συμβολή της στο σύγχρονο λογοτεχνικό τοπίο.
Μπήκε στο πεδίο της λογοτεχνίας το 2018 κι εμπνέεται, από γεγονότα που «τρέχουν», λέξεις ή φράσεις ενδιαφέρουσες, αναμνήσεις, κάποια φωτογραφία. Θεωρεί ως μεγαλύτερο προτέρημα σε μια γυναίκα, την επιμονή ενώ θεωρεί τη λογοτεχνία την πιο πολυπρόσωπη αγαπημένη συντροφιά της.
Πώς ξεκίνησε το συγγραφικό σας ταξίδι;
Κάμποσες δεκαετίες πριν, ως μέλος του Επιστημονικού Διδακτικού Προσωπικού (ΕΔΠ) του ΑΠΘ έγραψα νομικά κείμενα Δημοσίου Δικαίου και Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου ειδικότερα. Στο πεδίο της λογοτεχνίας μπήκα ύστερα από πολλά χρόνια, εντελώς ξαφνικά και απροσδόκητα το καλοκαίρι του 2018 με αφορμή τη φονική πυρκαγιά στο Μάτι. Παρακολουθώντας από την τηλεόραση όσα διαδραματίζονταν, ένοιωσα χρέος μου να γράψω κάτι για να συμπαρασταθώ σ’ εκείνους τους ανθρώπους που δοκιμάζονταν, παρ’ όλο που δεν τους γνώριζα ούτε είχα επισκεφθεί ποτέ την περιοχή τους. Προέκυψε ένα κείμενο εικοσιπέντε σελίδων, ως «χειροπιαστό ενθύμημα της έγνοιας που τους έχω», όπως το χαρακτήρισα. Το εκτύπωσα εκτός εμπορίου με τίτλο: «Για τα “Σαράντα” που πέρασαν, τα “Τρίμηνα”, ίσως για το “Eτήσιο”. Δεν θα το χαρακτήριζα λογοτεχνικό κείμενο, αλλά μάλλον κάτι σαν ψυχογράφημα. Το έστειλα, κυρίως, σε όσους κατοίκους του Ματιού μπόρεσα –λόγω των ειδικών συνθηκών– να εντοπίσω, καθώς και σε κάποιους άλλους. Έλαβα άκρως συγκινητικές επιστολές εκ μέρους τους, και…ω του θαύματος! έκτοτε, και μάλιστα στη δύση της ζωής μου, ξεκίνησα ένα τελείως απρογραμμάτιστο συγγραφικό ταξίδι. Μέχρι σήμερα έχει ως αποτέλεσμα την έκδοση δύο εκτενών μυθιστορημάτων, δύο συλλογών διηγημάτων και… έπεται συνέχεια.
Τι σας εμπνέει;
Οτιδήποτε μπορεί να αποτελέσει για μένα πηγή έμπνευσης, ακόμα και η περιβόητη «λευκή σελίδα». Γεγονότα που «τρέχουν», λέξεις ή φράσεις που βρίσκω ενδιαφέρουσες, παρατήρηση, αναμνήσεις που ξεπηδούν από το πουθενά ή σε συνάρτηση με την πραγματικότητα, κάποια φωτογραφία οποιουδήποτε. Οι άνθρωποι και οι ιδιαιτερότητές τους, οι ανθρώπινες σχέσεις και παράγοντες που τις επηρεάζουν. Γράφω για την αγάπη ως γονική, συγγενική, φιλική αγάπη, γράφω για τον έρωτα, για όμορφες και άσχημες στιγμές της ζωής, συχνά για την «κακιά στιγμή». Με απασχολούν το θάρρος, η αυτοπεποίθηση, η τόλμη, ο φόβος και ο εκφοβισμός, η δειλία, η κακία και ο φθόνος, η μοναξιά, η περιθωριοποίηση, η ευγνωμοσύνη και πολλά άλλα που μια δεδομένη στιγμή μπορούν να αποτελέσουν αφορμή για να σοφιστώ έναν ήρωα, να δημιουργήσω μια ιστορία. Με εμπνέει η θάλασσα, αλλά και καταστάσεις της ζωής που καταλήγουν σε ναυάγια έξω από τη θάλασσα, εγκαθιστώ φανταστικούς ήρωες να διαβιώνουν σε ψηλά βουνά, και νιώθω πεντακάθαρο αέρα στα πνευμόνια μου, λατρεύω το φως –προτιμώ οι ήρωές μου να συνομιλούν με τον ήλιο όχι με το φεγγάρι–, τους κατευθύνω σε κοντινές και μακρινές αποδράσεις, κάμποσοι είναι παιδιά, πολλές φορές δίνω ζωή ακόμα και σε αντικείμενα που ξεχωρίζω, αναδεικνύοντάς τα σε σημαντικούς παράγοντες της πλοκής, εστιάζω και σε φυτά, σε έντομα, τους δίνω φωνή, «αφουγκράζομαι» τη δική τους. Κάποιες φορές προσεγγίζω την πραγματικότητα με χιούμορ και συμβολισμούς, οι ιστορίες μου είναι κατά κύριο λόγο φανταστικές, ήρωες με ψυχές ανένταχτες και ανεξάρτητες προκύπτουν απρογραμμάτιστα και τελείως αβίαστα.
Χαίρομαι να μοιράζομαι με τον κόσμο αυτά που γράφω, έτσι κι αλλιώς είμαι κι εγώ μέρος του κόσμου, μια απειροελάχιστη, έστω, κουκίδα. Νιώθω ευτυχής με αυτή την άλλου είδους επικοινωνία με τους συνανθρώπους μου, μια επικοινωνία ιδιόμορφη και εξόχως συναρπαστική. Είμαι απλός άνθρωπος, χαίρομαι να εκφράζομαι ελεύθερα κι αυθόρμητα. Επιζητώ την καλοπροαίρετη κριτική όσων γράφω, γιατί όχι μόνον διευρύνει τη σκέψη μου, αλλά με βοηθάει να προχωρήσω σε έναν τομέα που στο παρελθόν δεν με είχε απασχολήσει. Χάρη στη σύντομη, αλλά δημιουργική πορεία μου στον τομέα της λογοτεχνικής συγγραφής αισθάνομαι ανήσυχη μαθήτρια, οπότε αρνούμαι να επιτρέψω στο μυαλό μου να τεμπελιάσει, άλλωστε, κάτι τέτοιο θα το θεωρούσα περιφρόνηση προς την ίδια τη ζωή.
Ο Charles Baudelaire, σε μια περίοδο που τα όρια της λογοτεχνίας και της ποίησης ήταν συγκεχυμένα, είχε γράψει «Να είσαι ποιητής, ακόμα και στον πεζό λόγο». Στη σημερινή εποχή, υπάρχουν όρια ανάμεσα στην ποίηση και στην πεζογραφία;
Τα ιδιαίτερα γνωρίσματα που χαρακτηρίζουν την ποίηση και την πεζογραφία συγκλίνουν όλο και περισσότερο μέσα στο ευρύτατο φάσμα της λογοτεχνίας. Θα συμφωνήσω απόλυτα με τη ρήση του Baudlaire. Η πύκνωση που χαρακτηρίζει την ποίηση, αποτελεί ζητούμενο και για την πεζογραφία, ειδικά στη σύγχρονη εποχή. Ενώ ζούμε περισσότερο, δυστυχώς, διαθέτουμε λιγότερο χρόνο για ανάγνωση και κυρίως για ανάγνωση εκτενών κειμένων, έχω ακούσει αναγνώστες να υποστηρίξουν ευθαρσώς ότι επιλέγουν τα βιβλία με πρώτο κριτήριο τον αριθμό των σελίδων (!). Θα έλεγα πως βρίσκω ιδιαίτερα καλοδεχούμενη στο πεζογράφημα τη μουσικότητα και το μέτρο που, συνήθως, διακρίνουν την ποίηση, κάποιες φορές, μάλιστα, με έκπληξη διαπιστώνω πως σε μερικά γραπτά μου στοιχεία μουσικότητας ανακύπτουν αυθόρμητα.
Που σας βρίσκει η ποίηση;
Είμαι θιασώτης και διακόνισσα του πεζού λόγου. Η ποίηση, πάντως, βρίσκεται παντού, μπορεί να την συναντήσουμε οπουδήποτε. Διαφέρει μόνον ο τρόπος με τον οποίο την αντιλαμβάνεται, την προσλαμβάνει ο καθένας. Με χαρά, αλλά και με απορία παρατηρώ ότι στην εποχή μας αυξάνονται όσοι γράφουν ποίηση, στη χώρα μας, τουλάχιστον. Αυτό το βρίσκω παρήγορο. Δείχνει ότι, σε πείσμα των καιρών, οι ευαίσθητοι άνθρωποι πληθαίνουν.
Πρόκειται για τη συλλογή τριάντα πέντε διηγημάτων που παρουσιάστηκε στη Θεσσαλονίκη τον Δεκέμβριο του 2025 με τον τίτλο «Tappola» και, παραδόξως, το βιβλίο αρχίζει και τελειώνει με ποιήματα (!) που, έτσι σαν πείραμα, τόλμησα κι έγραψα σε ανύποπτο χρόνο. Στα ιταλικά «trappola» σημαίνει παγίδα και έδωσα τον τίτλο αυτό στη συγκεκριμένη συλλογή από ένα διήγημα που αφορά το πάθος της χαρτοπαιξίας. Η παγίδα, βέβαια, υπάρχει στη ζωή παντού, κάθε στιγμή είτε κυριολεκτικά με περισσότερο ή λιγότερο ορατή μορφή –π.χ. μια κάπως υπερυψωμένη πλάκα στο πεζοδρόμιο, ένα δόκανο στο δάσος, κλπ. είτε ως έννοια με ευρύτατο περιεχόμενο. Θα αναφερθώ εδώ ενδεικτικά σε κάποια παραδείγματα από το βιβλίο μου:
Ένα πανέμορφο φυτό –θα μπορούσε, βέβαια, αντί για φυτό να ήταν κάποιος άνθρωπος– που προσελκύει έντομα χάρη στην ομορφιά και τη νόστιμη γύρη του, αποδεικνύεται αλάνθαστος θηρευτής: «…Δεν γίνεται να παρέλυσα στα καλά καθούμενα. Μήπως αυτό το υγρό που το πέρασα για θεϊκό ρόφημα, περιέχει πραγματικά όχι μόνο εκείνο το κώνειο…», «Sarracenia», σ. 18. Με ιδιαίτερη χαρά επισημαίνω εδώ ότι η φωτογραφία που κοσμεί το εξώφυλλο της Trappola, απεικονίζει παγίδα με μορφή πανέμορφου φυτού, συγκεκριμένα το φυτό Sarracenia από τη συλλογή σαρκοβόρων φυτών του γιού μου.
Στο διήγημα «Μεταμόρφωση», θεωρώ τη Νέα Υόρκη ως εξωπραγματικών διαστάσεων κυψέλη και εξαιρετικά προκλητική, επικίνδυνη παγίδα –κάτι σαν «σύγχρονη Καλυψώ» την χαρακτηρίζει η ηρωίδα μου– και υποστηρίζει ότι:
«…η περιπέτεια είναι πύρινη παγίδα για ανθρώπους ανήσυχους. Εγκλωβίζονται, δύσκολα ξεφεύγουν από μια Νέα Υόρκη που συνεχώς μεταμορφώνεται, ευτυχώς, όχι σε Κίρκη...», σ. 46,47. 
Αρκετά από τα διηγήματα του συγκεκριμένου βιβλίου καταπιάνονται με την αυτοπαγίδευση. Στα δίχτυα της κτητικής επιθυμίας παγιδεύεται π.χ. η ηρωίδα στο διήγημα «Ων ουκ έστιν αριθμός» όπου, παρατηρώντας ψύχραιμα τον χώρο της, απευθύνεται στα αντικείμενα που την περιβάλλουν και συμπεραίνει: «έχω συσσωρεύσει…κυρίως μικροπράγματα και αντικείμενα…δυστυχώς, αχρείαστα…τα περισσότερα! Κοιτάζοντάς σας, όλο πιο συχνά με γυροφέρνει το συναίσθημα της μελαγχολίας…Κατά την έξοδό μου θα αναχωρήσω δίχως αποσκευές…», σ.159, 161-163.
Μήπως στα δίχτυα της γραφής δεν αυτοπαγιδεύεται και ο ίδιος ο γραφιάς, οπότε, και εφόσον συν-πορεύεται σοβαρά με τη δημιουργικότητα, την έμπνευση, τη φαντασία, γίνεται κάποια στιγμή συν-γραφέας; Τότε μπορεί ανά πάσα στιγμή να σκαρφίζεται οτιδήποτε, να τοποθετεί τους ήρωές του όπου θέλει, ακόμα και να τους μετακινεί από μία παγίδα σε άλλη κλπ., ώστε ένας ήρωας με την ιδιότητα π.χ. σπουδαίου καθηγητή Φιλοσοφίας να παραδέχεται ότι: «…Ο ταπεινός και εκατό τοις εκατό πειραματικός λαχανόκηπός μου είναι πλέον για μένα σημαντικότερος από την ανυπολογίστου αξίας βιβλιοθήκην μου…», «Κέρδη και ζημίες», σ. 65.
Στη ζωή η παγίδα πολλές φορές εξελίσσεται σε κρύπτη, όπου στριμώχνονται οδυνηρές εμπειρίες, ψυχικά τραύματα που ενδέχεται να βαρύνουν οποιονδήποτε για χρόνια και κάποια στιγμή έρχονται στο φως, όπως αναδεικνύεται π.χ. στο διήγημα «Πράσινος εφιάλτης», όπου: «Ο γέρος σαλιαρίζει με τη μάνα που με γέννησε, αλλά με εγκατέλειψε μικρό παιδί, όπως και τον πατέρα μου, για να ακολουθήσει άλλον άντρα. Εγώ, ο αξιοθρήνητος, της δίνω ένα μπουκέτο με φύλλα καταπράσινα –άκουσον, άκουσον–, της λέω μιξοκλαίγοντας: “μαμά, μανούλα, πανσέδες” και θαυμάζω το πράσινο φόρεμα που φοράει.», σ. 89.
Στην ασίγαστη επιθυμία για συνεχή επανεκκίνηση δεν παγιδεύεται το ατίθασο πνεύμα, η ανεξάρτητη ψυχή κάποιων ανθρώπων; Στο διήγημα «Fin del Μundo» η ηρωίδα μου καθόλου δεν πτοείται από αντιξοότητες και συνθήκες που ανατρέπουν τη ζωή της: «…Αύριο μονάχη της θα πατήσει στην Ανταρκτική πραγματικά, όπως το είχε σχεδιάσει, ακόμα κι αν χρειαστεί να μπει στην κατάψυξη», σ. 126. Σημειώνω ότι η ιδιόμορφη παγίδα στην οποία μπορεί να εξελιχθεί η αναγκαία και πολυσυζητημένη Τεχνητή Νοημοσύνη, αποτελεί τον πυρήνα προσεχούς δημοσιεύματός μου.
Τι πιστεύετε ότι αποκομίζει από το βιβλίο σας ο αναγνώστης;
Καθώς οι φανταστικοί, στην συντριπτική πλειονότητά τους, ήρωές μου κινούνται σε ευρύτατο πλαίσιο ανάμεσα από παγίδες της πραγματικής ζωής, έρχεται η ίδια η ζωή που ξεδιπλώνει μπροστά τους νέα μονοπάτια. Συνήθως, φέρνει την ισορροπία.
Μήπως στα δίχτυα της γραφής δεν αυτοπαγιδεύεται και ο ίδιος ο γραφιάς, οπότε, και εφόσον συν-πορεύεται σοβαρά με τη δημιουργικότητα, την έμπνευση, τη φαντασία, γίνεται κάποια στιγμή συν-γραφέας; Τότε μπορεί ανά πάσα στιγμή να σκαρφίζεται οτιδήποτε, να τοποθετεί τους ήρωές του όπου θέλει, ακόμα και να τους μετακινεί από μία παγίδα σε άλλη κλπ., ώστε ένας ήρωας με την ιδιότητα π.χ. σπουδαίου καθηγητή Φιλοσοφίας να παραδέχεται ότι: «…Ο ταπεινός και εκατό τοις εκατό πειραματικός λαχανόκηπός μου είναι πλέον για μένα σημαντικότερος από την ανυπολογίστου αξίας βιβλιοθήκην μου…», «Κέρδη και ζημίες», σ. 65.
Στη ζωή η παγίδα πολλές φορές εξελίσσεται σε κρύπτη, όπου στριμώχνονται οδυνηρές εμπειρίες, ψυχικά τραύματα που ενδέχεται να βαρύνουν οποιονδήποτε για χρόνια και κάποια στιγμή έρχονται στο φως, όπως αναδεικνύεται π.χ. στο διήγημα «Πράσινος εφιάλτης», όπου: «Ο γέρος σαλιαρίζει με τη μάνα που με γέννησε, αλλά με εγκατέλειψε μικρό παιδί, όπως και τον πατέρα μου, για να ακολουθήσει άλλον άντρα. Εγώ, ο αξιοθρήνητος, της δίνω ένα μπουκέτο με φύλλα καταπράσινα –άκουσον, άκουσον–, της λέω μιξοκλαίγοντας: “μαμά, μανούλα, πανσέδες” και θαυμάζω το πράσινο φόρεμα που φοράει.», σ. 89.
Στην ασίγαστη επιθυμία για συνεχή επανεκκίνηση δεν παγιδεύεται το ατίθασο πνεύμα, η ανεξάρτητη ψυχή κάποιων ανθρώπων; Στο διήγημα «Fin del Μundo» η ηρωίδα μου καθόλου δεν πτοείται από αντιξοότητες και συνθήκες που ανατρέπουν τη ζωή της: «…Αύριο μονάχη της θα πατήσει στην Ανταρκτική πραγματικά, όπως το είχε σχεδιάσει, ακόμα κι αν χρειαστεί να μπει στην κατάψυξη», σ. 126. Σημειώνω ότι η ιδιόμορφη παγίδα στην οποία μπορεί να εξελιχθεί η αναγκαία και πολυσυζητημένη Τεχνητή Νοημοσύνη, αποτελεί τον πυρήνα προσεχούς δημοσιεύματός μου.
Τι πιστεύετε ότι αποκομίζει από το βιβλίο σας ο αναγνώστης; Καθώς οι φανταστικοί, στην συντριπτική πλειονότητά τους, ήρωές μου κινούνται σε ευρύτατο πλαίσιο ανάμεσα από παγίδες της πραγματικής ζωής, έρχεται η ίδια η ζωή που ξεδιπλώνει μπροστά τους νέα μονοπάτια. Συνήθως, φέρνει την ισορροπία.
Όπου αυτό δεν είναι εφικτό, η φαντασία ξαναπιάνει πιο γερά το νήμα της πλοκής, προσπαθεί να ανακόψει τη φθορά που επιφέρει π.χ. ο χρόνος. Αντιμετωπίζοντας την προσεκτική ανάγνωση ως ιδιαίτερα δημιουργική διαδικασία, γνωρίζω καλά ότι κάθε αναγνώστης προσεγγίζει το βιβλίο από την προσωπική του οπτική γωνία και αυτό το σέβομαι απόλυτα.
Εάν η ανάγνωση του βιβλίου μου κινήσει το ενδιαφέρον του αναγνώστη, την περιέργειά του, εάν τού πυροδοτήσει κάθε είδους συναισθήματα, εάν ανασύρει προσωπικές του αναμνήσεις, εάν τον προβληματίσει, εάν τον παρακινήσει σε ανάγνωση πέρα από τις γραμμές, σε σχολιασμό, ακόμα και εάν τον ωθήσει να γράψει κάτι δικό του, θα θεωρήσω ότι, εν τέλει, δεν έγραψα απλά για να γράψω, να δημοσιεύσω ή να εκδώσω άλλο ένα βιβλίο και θα νιώσω ιδιαίτερα ευτυχής.
Τα έργα σας αποτυπώνουν –και– την εποχή τους, (την περίοδο της δημιουργίας);
Αρκετά από τα διηγήματα, το μυθιστόρημά μου «Μέλλον μου είναι το παρόν», καθώς και μεγάλο μέρος του μυθιστορήματός μου «Η μάσκα της Γελλώς» –που είναι και το αγαπημένο μου δημιούργημα και, δυστυχώς, δεν έγινε ευρέως γνωστό, γιατί συνέπεσε με την περίοδο του εγκλεισμού λόγω του κορονοϊού-, διαδραματίζονται από τα μέσα του εικοστού αιώνα και μετά, ίσως επειδή τα πιο πολλά χρόνια της ζωής μου τα έχω ζήσει σε αυτό το χρονικό διάστημα. Τα περισσότερα πάντως, διαδραματίζονται στην σύγχρονη εποχή, ήρωές μου κάλλιστα θα μπορούσαν τη στιγμή αυτή να κυκλοφορούν ανάμεσά μας.
«Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει και τι είναι αυτό που τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε» είπε ο Πωλ Βαλερύ. Η ποίηση που «δεν καταλαβαίνουμε» ποιους αφορά;
Δεν αφορά όσους θα καταθέσουν τα όπλα απογοητευμένοι, ίσως, από μια βιαστική, συνήθως, επιφανειακή πρώτη ανάγνωση. Θα έλεγα ότι αφορά πρώτιστα εκείνους που τη γράφουν γιατί, υποθέτω, γνωρίζουν από πρώτο χέρι το βαθύτερο νόημα των ποιημάτων τους. Αφορά όμως και όσους αναγνώστες έχουν την απαιτούμενη παιδεία, τη διάθεση και την υπομονή να διαβάσουν την ποίηση αυτή προσεκτικά, μέσα από τις λέξεις, να τις αναποδογυρίσουν πριν προσπαθήσουν να τις ερμηνεύσουν, ανακαλύπτοντας κάθε φορά το πιθανό ή βαθύτερο νόημά τους και μέσω αυτού να επικοινωνήσουν με τον ποιητή-δημιουργό ως ανα-γνώστες πλέον.
Τα έργα σας αποτυπώνουν –και– την εποχή τους, (την περίοδο της δημιουργίας);
Αρκετά από τα διηγήματα, το μυθιστόρημά μου «Μέλλον μου είναι το παρόν», καθώς και μεγάλο μέρος του μυθιστορήματός μου «Η μάσκα της Γελλώς» –που είναι και το αγαπημένο μου δημιούργημα και, δυστυχώς, δεν έγινε ευρέως γνωστό, γιατί συνέπεσε με την περίοδο του εγκλεισμού λόγω του κορονοϊού-, διαδραματίζονται από τα μέσα του εικοστού αιώνα και μετά, ίσως επειδή τα πιο πολλά χρόνια της ζωής μου τα έχω ζήσει σε αυτό το χρονικό διάστημα. Τα περισσότερα πάντως, διαδραματίζονται στην σύγχρονη εποχή, ήρωές μου κάλλιστα θα μπορούσαν τη στιγμή αυτή να κυκλοφορούν ανάμεσά μας.
«Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει και τι είναι αυτό που τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε» είπε ο Πωλ Βαλερύ. Η ποίηση που «δεν καταλαβαίνουμε» ποιους αφορά;
Δεν αφορά όσους θα καταθέσουν τα όπλα απογοητευμένοι, ίσως, από μια βιαστική, συνήθως, επιφανειακή πρώτη ανάγνωση. Θα έλεγα ότι αφορά πρώτιστα εκείνους που τη γράφουν γιατί, υποθέτω, γνωρίζουν από πρώτο χέρι το βαθύτερο νόημα των ποιημάτων τους. Αφορά όμως και όσους αναγνώστες έχουν την απαιτούμενη παιδεία, τη διάθεση και την υπομονή να διαβάσουν την ποίηση αυτή προσεκτικά, μέσα από τις λέξεις, να τις αναποδογυρίσουν πριν προσπαθήσουν να τις ερμηνεύσουν, ανακαλύπτοντας κάθε φορά το πιθανό ή βαθύτερο νόημά τους και μέσω αυτού να επικοινωνήσουν με τον ποιητή-δημιουργό ως ανα-γνώστες πλέον.
Το θέμα δεν είναι μόνο το πόσοι –εκτός από τους ειδικούς επιστήμονες και τους «ψαγμένους», όπως χαρακτηρίζονται–, αναγνώστες διαθέτουν τα γνωρίσματα αυτά, αλλά το πόσοι από τους αναγνώστες, ειδικά στη σύγχρονη εποχή, έχουν την πολυτέλεια του χρόνου που απαιτείται για να προβούν σε επισταμένη ανάλυση ιδιαίτερα δυσνόητων ποιημάτων.
Τα τελευταία χρόνια, με όσα ζούμε, έχετε επηρεαστεί στη σκέψη;
Οι κάθε είδους κρίσεις που έρχονται απανωτά, η αβεβαιότητα που επικρατεί στο διεθνές στερέωμα, οι περιφερειακές συρράξεις με παγκόσμιο αντίκτυπο, οι εξορμήσεις στο Διάστημα, η κλιματική αλλαγή, η λαίλαπα της τεχνολογικής προόδου με αιχμή του δόρατος την Τεχνητή Νοημοσύνη κ.ά., επηρεάζουν τη σκέψη και προβληματίζουν κάθε σύγχρονο άνθρωπο. Ειδικά η Τεχνητή Νοημοσύνη και συγκεκριμένα η ολοένα αυξανόμενη χρήση της σε κάθε τομέα της επιστήμης και της σύγχρονης ζωής αγγίζει πλέον σοβαρά και τη λογοτεχνία. Νομίζω πως σύντομα θα κάνει όσους επιμένουμε να γράφουμε με «εργαλεία» το μυαλό, τη φαντασία, το συναίσθημα κλπ., χωρίς να ανατρέχουμε στην «βοήθειά της», να φαντάζουμε αθεράπευτα ρομαντικοί ή –ακόμα χειρότερα– γραφικοί, και αυτό με προβληματίζει ιδιαίτερα. Νιώθω τότε ανήμπορο πουλί που κάποιο χέρι μαγικό τού ψαλιδίζει με γυαλιστερό ψαλίδι τα φτερά.
Επηρέασε την πολιτική σας σκέψη;
Η πολιτική σκέψη δεν είναι στατική ούτε μονόδρομος. Οπωσδήποτε επηρεάζεται από τις εξελίξεις, κάποιες φορές μπορεί να προηγείται. Λόγω της εξοικείωσης και ενασχόλησής μου με το Διεθνές Δίκαιο από νεαρή ηλικία, αντιλαμβάνομαι τον εαυτό μου και ως πολίτη του Κόσμου. Με αφετηρία τη συγκεκριμένη αντίληψη, δεν εφησυχάζω, ενημερώνομαι διαρκώς, κοιτάζω όσο πιο μακριά μπορώ, προσπαθώ να κατανοήσω πώς σκέφτονται, πώς ενεργούν οι άνθρωποι σε διάφορα μήκη και πλάτη της Γης, πιστεύω πως η ευρεία θεώρηση από κάποια απόσταση οδηγεί γενικότερα σε πιο ψύχραιμη σκέψη.
Ποιο θεωρείτε ως το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι συνάνθρωποί μας, οι φίλοι, οι γείτονές σας;
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για κάθε άνθρωπο είναι αυτό που τον αφορά άμεσα στα πλαίσια συγκεκριμένης συνθήκης.
Τα τελευταία χρόνια, με όσα ζούμε, έχετε επηρεαστεί στη σκέψη;
Οι κάθε είδους κρίσεις που έρχονται απανωτά, η αβεβαιότητα που επικρατεί στο διεθνές στερέωμα, οι περιφερειακές συρράξεις με παγκόσμιο αντίκτυπο, οι εξορμήσεις στο Διάστημα, η κλιματική αλλαγή, η λαίλαπα της τεχνολογικής προόδου με αιχμή του δόρατος την Τεχνητή Νοημοσύνη κ.ά., επηρεάζουν τη σκέψη και προβληματίζουν κάθε σύγχρονο άνθρωπο. Ειδικά η Τεχνητή Νοημοσύνη και συγκεκριμένα η ολοένα αυξανόμενη χρήση της σε κάθε τομέα της επιστήμης και της σύγχρονης ζωής αγγίζει πλέον σοβαρά και τη λογοτεχνία. Νομίζω πως σύντομα θα κάνει όσους επιμένουμε να γράφουμε με «εργαλεία» το μυαλό, τη φαντασία, το συναίσθημα κλπ., χωρίς να ανατρέχουμε στην «βοήθειά της», να φαντάζουμε αθεράπευτα ρομαντικοί ή –ακόμα χειρότερα– γραφικοί, και αυτό με προβληματίζει ιδιαίτερα. Νιώθω τότε ανήμπορο πουλί που κάποιο χέρι μαγικό τού ψαλιδίζει με γυαλιστερό ψαλίδι τα φτερά.
Επηρέασε την πολιτική σας σκέψη;
Η πολιτική σκέψη δεν είναι στατική ούτε μονόδρομος. Οπωσδήποτε επηρεάζεται από τις εξελίξεις, κάποιες φορές μπορεί να προηγείται. Λόγω της εξοικείωσης και ενασχόλησής μου με το Διεθνές Δίκαιο από νεαρή ηλικία, αντιλαμβάνομαι τον εαυτό μου και ως πολίτη του Κόσμου. Με αφετηρία τη συγκεκριμένη αντίληψη, δεν εφησυχάζω, ενημερώνομαι διαρκώς, κοιτάζω όσο πιο μακριά μπορώ, προσπαθώ να κατανοήσω πώς σκέφτονται, πώς ενεργούν οι άνθρωποι σε διάφορα μήκη και πλάτη της Γης, πιστεύω πως η ευρεία θεώρηση από κάποια απόσταση οδηγεί γενικότερα σε πιο ψύχραιμη σκέψη.
Ποιο θεωρείτε ως το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι συνάνθρωποί μας, οι φίλοι, οι γείτονές σας;
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για κάθε άνθρωπο είναι αυτό που τον αφορά άμεσα στα πλαίσια συγκεκριμένης συνθήκης.
Για πολλούς είναι η υγεία, για άλλους το οικονομικό, η αβεβαιότητα, η ανασφάλεια, η κλιματική αλλαγή, ο πόλεμος, οι ενεργειακές κρίσεις – τι να πει κανείς για την τρέχουσα–, μέχρι και η ίδια η επιβίωση σε πολλές περιοχές της Γης.
Εύχομαι να επιτύχει, επιτέλους, η ανθρωπότητα την επίλυση των προβλημάτων της με σύνεση και ψυχραιμία όχι μόνο τοπικά, αλλά σε επίπεδο παγκόσμιο στο πλαίσιο «πολυόλβιας», όπως την χαρακτήρισε ο Ησίοδος, ειρήνης.
Με ποιον/ποια πολιτικό θα θέλατε να βγείτε για φαγητό ή ποτό και θα θέλατε να του/της πείτε όλα όσα πρέπει να ακούσει ένας πολιτικός;
Με κάποιον που θα είχε –αν είχε– ευήκοον ους.
Τι θα του λέγατε για τον πολιτισμό, τις τέχνες και ιδιαίτερα για το βιβλίο και τη φιλαναγνωσία;
Θα έπρεπε να είναι μάλλον Υπουργός Πολιτισμού ή Παιδείας για να με ακούσει με προσοχή, ώστε να ξανασκεφτεί τα ζητήματα της εξασφάλισης αποτελεσματικής μέριμνας και αντιμετώπισης αυτών των θεμάτων σε κάθε γωνιά της χώρας μας και της αντίστοιχης πρόβλεψης για συναφή διαπαιδαγώγηση του πληθυσμού ήδη από το Νηπιαγωγείο.
Πως «ονειρεύεστε» το συγγραφικό σας μέλλον; Τι θα θέλατε να σας συμβεί;
Με την προχωρημένη ηλικία μου δεδομένη, το όποιο μέλλον –και συγκεκριμένα το συγγραφικό– είναι για μένα το παρόν. Η φράση αυτή αποτέλεσε και τον τίτλο του μυθιστορήματός μου: «Μέλλον μου είναι το παρόν», εκδ. Μέθεξις, 2019. Ο τίτλος αποδεικνύεται αρκετά προφητικός, αν σκεφτούμε ότι με την ταχύτητα με την οποία τρέχει πλέον η Τεχνολογία, το παρόν όπως το εννοούμε, γίνεται άμεσα μέλλον. Συνεπώς, αξιοποιώ όσο πιο παραγωγικά μπορώ τον χρόνο που μου χαρίζεται –για τον οποίο είμαι ευγνώμων– γράφοντας, διαβάζοντας, αλλά και συμμετέχοντας ενεργά σε πολλές και ποικίλες δραστηριότητες. Βέβαια, όσο περνάει ο καιρός, δεν παύω να κλείνω πονηρά το μάτι στο μέλλον, τουλάχιστον όπως είχαμε συνηθίσει να το οραματιζόμαστε, γι’ αυτό, άλλωστε, αφιέρωσα το πρόσφατο βιβλίο μου «Trappola» «Στους σθεναρούς συμπορευτές του Χρόνου». Δεν τους χαρακτήρισα «ηλικιωμένους». Με βάση μελέτες που βρίσκονται σε εξέλιξη διεθνώς, η λέξη «ηλικιωμένοι» ανταποκρίνεται πλέον σε άτομα ηλικίας άνω των ενενήντα ετών, και σύντομα, πιστεύω, «ηλικιωμένοι» θα χαρακτηρίζονται όσοι θα έχουν περάσει το εκατοστό έτος. Εύχομαι, λοιπόν, να φτάσω σ’ εκείνη την ηλικία αισίως, δηλαδή με τα πόδια στη γη και το μυαλό άθικτο στο κεφάλι μου, προεκτείνοντας το παρόν-μέλλον όσο γίνεται περισσότερο, ώστε να συνεχίσω να γράφω.
Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σας Έλληνες και ποιοι ξένοι συγγραφείς και ποιο βιβλίο τους είναι το αγαπημένο σας;
Έργα πολλών συγγραφέων, Ελλήνων και ξένων, με έχουν συγκινήσει, σε διάφορες περιόδους της ζωής μου. Στα γυμνασιακά μου χρόνια στο Anatolia διάβαζα π.χ. με μανία Αμερικανούς συγγραφείς στα Αγγλικά, όταν μάθαινα τα Γερμανικά επικεντρώθηκα σε Γερμανούς, μέσω της ιταλικής γλώσσας για κάποιο διάστημα ένιωσα πιο κοντά σε Ιταλούς, ακολούθησαν οι λατινοαμερικανοί κλπ. Φυσικά, οι Έλληνες συγγραφείς, καθώς και ορισμένοι ποιητές, βρίσκονται σταθερά ανάμεσα στα αναγνωστικά ενδιαφέροντά μου, επομένως, δυσκολεύομαι να χαρακτηρίσω συγκεκριμένο συγγραφέα ή κάποιο βιβλίο του «αγαπημένο μου» δίχως να ακουστώ άδικη. Άλλωστε, αξιόλογοι συγγραφείς εμφανίζονται κάθε τόσο στο προσκήνιο, καθημερινά εκδίδονται νέα βιβλία, τα περισσότερα έχουν κάτι σημαντικό, αξιοπρόσεκτο και από διαφορετική οπτική γωνία ιδωμένο να προσφέρουν στους αναγνώστες που υποθέτω –κρίνοντας και από τον εαυτό μου– κάπου αισθάνονται πελαγωμένοι. Προσπαθώ, πάντως, όσο γίνεται, να παρακολουθώ την εκδοτική επικαιρότητα.
Με ποια κριτήρια επιλέγετε ένα βιβλίο;
Συνήθως, διαβάζοντας κριτικές από κάποιους που ξέρουν πολύ περισσότερα από μένα. Πρέπει, βέβαια, να πιάσω το βιβλίο στα χέρια μου, να το ξεφυλλίσω μέσα σε ένα βιβλιοπωλείο. Τα βιβλία σε ηλεκτρονική μορφή με κουράζουν, έχω συνηθίσει να κρατάω μολύβι όταν διαβάζω, μου αρέσει να υπογραμμίζω ή να σημειώνω στα περιθώρια τις παρατηρήσεις μου. Παραδέχομαι ότι τα τελευταία χρόνια όλο πιο δύσκολα κάθομαι να διαβάσω, προτιμώ να κυκλοφορώ ή να γράφω. Είμαι μέλος σε δύο λέσχες ανάγνωσης, γιατί όχι μόνο συμμετέχω ενεργά στην προαγωγή της φιλαναγνωσίας, αλλά επίσης γιατί βρίσκω πολύ ενδιαφέρουσες τις διαφορετικές και πολλές φορές εκ διαμέτρου αντίθετες απόψεις που διά ζώσης εκφράζονται για το ίδιο βιβλίο στα πλαίσια ευρείας και χαλαρής συζήτησης.
Ποιο βιβλίο διαβάσατε τελευταία;
Μόλις ολοκλήρωσα το «άνθεα εγχώρια και εξωτικά» της Κατερίνας Λιάτζουρα και Μαργαρίτας Παπαγεωργίου, εκδ. ΑΩ, 2023. Πρόκειται για ένα βιβλίο ιδιόμορφο, στην κυριολεξία ποιητικό ανθο-λόγιο που είναι αποτέλεσμα της ποιητικής συνύπαρξης δύο ποιητριών. Με κοινή αφετηρία και πρώτη ύλη άνθη ξεχωριστά –εγχώρια και εξωτικά–ο αναγνώστης εισχωρεί μέσω της ποίησης στον μαγικό κόσμο του φυτικού βασιλείου. Διαβαίνοντας άγνωστα για τους περισσότερους μονοπάτια με τρόπους πράγματι ευρηματικούς, με διάχυτη την αγάπη και τον σεβασμό προς τη φύση που χαρακτηρίζουν κάθε σελίδα του βιβλίου, οι συγγραφείς προσφέρουν, εκτός από γνώση, ιδιαίτερη ψυχική ευφορία και γαλήνη στον αναγνώστη.
Με ποιους Έλληνες και ξένους λογοτέχνες θα θέλατε σε μια νυχτερινή έξοδο να βγείτε παρέα μαζί;
Δοθέντος ότι οι νυχτερινές έξοδοι συνήθως πραγματοποιούνται σε χώρους όπου η πολύ δυνατή μουσική έχει τον πρώτο λόγο, νομίζω πως πέρα από το να κοιταζόμαστε, δεν θα μπορούσαμε να πούμε πολλά. Αν όμως συναντιόμασταν σε κάποιο «φιλολογικό σαλόνι», όπως λέγαμε παλιά, θα ένιωθα ευτυχής και μόνο με την παρουσία τους. Οπωσδήποτε θα επεδίωκα να συνομιλήσω με τον κοντοχωριανό του πατέρα μου ποιητή Νίκο Γκάτσο, αλλά και με την αξεπέραστη στην αστυνομική λογοτεχνία Άγκαθα Κρίστι, μιας και το μυστήριο ανέκαθεν με γοητεύει.
Ποιοι συγγραφείς σας έχουν επηρεάσει;
Δεν διάβασα κανέναν τόσο πολύ, ώστε να με επηρεάσει ή να προσπαθήσω να τον μιμηθώ. Γενικά προτιμώ τη γλαφυρότητα, τη στρωτή γλώσσα, π.χ. δεν θα έγραφα ποτέ δίχως σημεία στίξης, όπως συνηθίζουν κάποιοι βραβευμένοι, μάλιστα, συγγραφείς. Δεν με αγγίζουν τα παραπανίσια στολίδια στη γραφή, την οποία σε κάθε περίπτωση προσεγγίζω πάντα με προσοχή και σεβασμό. Ίσως σ’ αυτό να με έχει επηρεάσει η νομική παιδεία μου.
Τι συμβουλή θα δίνατε σε ένα νέο συγγραφέα σήμερα;
Ως «νέα» συγγραφέας και η ίδια –υπενθυμίζω ότι γράφω λογοτεχνία μόλις εδώ και επτά χρόνια–, θεωρώ ότι δεν είμαι καθόλου αρμόδια για να συμβουλέψω. Απλά και μόνον ως σύσταση θα του/της επαναλάμβανα το γνωστό, αλλά αλάνθαστο: «να διαβάζει όσο περισσότερο γίνεται», καθώς και να αποφύγει –όταν γράφει κάτι– να μπλεχτεί στα δίχτυα της Τεχνητής Νοημοσύνης, διακινδυνεύοντας να οδηγηθεί σε αποτελέσματα μάλλον επίπλαστα, εις βάρος της δικής του/της δημιουργικότητας.
Μπορεί κανείς να ζήσει από το βιβλίο σήμερα;
Στο εξωτερικό με τα μεγάλα τιράζ, νομίζω ότι μπορεί κάλλιστα να ζήσει. Στη χώρα μας υποθέτω πως αυτό το επιτυγχάνουν, κυρίως, οι θεωρούμενοι πολύ «εμπορικοί» συγγραφείς που προωθούνται από τους μεγάλους –για τα εγχώρια δεδομένα– εκδοτικούς οίκους. Τους συγχαίρω, ειλικρινά, γιατί εκτός από όλα τα άλλα, επιτυγχάνουν να εξασφαλίσουν και το αυτονόητο.
Τι φοβάστε πιο πολύ από όλα σαν άνθρωπος;
Να πάψω να είμαι σε γενικές γραμμές υγιής.
Τι σας γεμίζει πιο πολύ: η τέχνη, η φιλοσοφία, ο χριστιανισμός, η μουσική, ο έρωτας; Κάτι άλλο;
Όλα αυτά σε μικρό ή μεγαλύτερο βαθμό, καθώς και πολλά άλλα με προεξέχουσα την ενασχόληση και παρακολούθηση θεμάτων διεθνούς ενδιαφέροντος σε όλες τις ηπείρους μιας και ανέκαθεν θεωρώ τον εαυτό μου πολίτη του Κόσμου. Επαναλαμβάνω ότι κατανοώ και μαθαίνω πολλά για ποικίλα θέματα, όταν «κοιτάζω» όσο μακρύτερα γίνεται.
Με ποιον/ποια πολιτικό θα θέλατε να βγείτε για φαγητό ή ποτό και θα θέλατε να του/της πείτε όλα όσα πρέπει να ακούσει ένας πολιτικός;
Με κάποιον που θα είχε –αν είχε– ευήκοον ους.
Τι θα του λέγατε για τον πολιτισμό, τις τέχνες και ιδιαίτερα για το βιβλίο και τη φιλαναγνωσία;
Θα έπρεπε να είναι μάλλον Υπουργός Πολιτισμού ή Παιδείας για να με ακούσει με προσοχή, ώστε να ξανασκεφτεί τα ζητήματα της εξασφάλισης αποτελεσματικής μέριμνας και αντιμετώπισης αυτών των θεμάτων σε κάθε γωνιά της χώρας μας και της αντίστοιχης πρόβλεψης για συναφή διαπαιδαγώγηση του πληθυσμού ήδη από το Νηπιαγωγείο.
Πως «ονειρεύεστε» το συγγραφικό σας μέλλον; Τι θα θέλατε να σας συμβεί;
Με την προχωρημένη ηλικία μου δεδομένη, το όποιο μέλλον –και συγκεκριμένα το συγγραφικό– είναι για μένα το παρόν. Η φράση αυτή αποτέλεσε και τον τίτλο του μυθιστορήματός μου: «Μέλλον μου είναι το παρόν», εκδ. Μέθεξις, 2019. Ο τίτλος αποδεικνύεται αρκετά προφητικός, αν σκεφτούμε ότι με την ταχύτητα με την οποία τρέχει πλέον η Τεχνολογία, το παρόν όπως το εννοούμε, γίνεται άμεσα μέλλον. Συνεπώς, αξιοποιώ όσο πιο παραγωγικά μπορώ τον χρόνο που μου χαρίζεται –για τον οποίο είμαι ευγνώμων– γράφοντας, διαβάζοντας, αλλά και συμμετέχοντας ενεργά σε πολλές και ποικίλες δραστηριότητες. Βέβαια, όσο περνάει ο καιρός, δεν παύω να κλείνω πονηρά το μάτι στο μέλλον, τουλάχιστον όπως είχαμε συνηθίσει να το οραματιζόμαστε, γι’ αυτό, άλλωστε, αφιέρωσα το πρόσφατο βιβλίο μου «Trappola» «Στους σθεναρούς συμπορευτές του Χρόνου». Δεν τους χαρακτήρισα «ηλικιωμένους». Με βάση μελέτες που βρίσκονται σε εξέλιξη διεθνώς, η λέξη «ηλικιωμένοι» ανταποκρίνεται πλέον σε άτομα ηλικίας άνω των ενενήντα ετών, και σύντομα, πιστεύω, «ηλικιωμένοι» θα χαρακτηρίζονται όσοι θα έχουν περάσει το εκατοστό έτος. Εύχομαι, λοιπόν, να φτάσω σ’ εκείνη την ηλικία αισίως, δηλαδή με τα πόδια στη γη και το μυαλό άθικτο στο κεφάλι μου, προεκτείνοντας το παρόν-μέλλον όσο γίνεται περισσότερο, ώστε να συνεχίσω να γράφω.
Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σας Έλληνες και ποιοι ξένοι συγγραφείς και ποιο βιβλίο τους είναι το αγαπημένο σας;
Έργα πολλών συγγραφέων, Ελλήνων και ξένων, με έχουν συγκινήσει, σε διάφορες περιόδους της ζωής μου. Στα γυμνασιακά μου χρόνια στο Anatolia διάβαζα π.χ. με μανία Αμερικανούς συγγραφείς στα Αγγλικά, όταν μάθαινα τα Γερμανικά επικεντρώθηκα σε Γερμανούς, μέσω της ιταλικής γλώσσας για κάποιο διάστημα ένιωσα πιο κοντά σε Ιταλούς, ακολούθησαν οι λατινοαμερικανοί κλπ. Φυσικά, οι Έλληνες συγγραφείς, καθώς και ορισμένοι ποιητές, βρίσκονται σταθερά ανάμεσα στα αναγνωστικά ενδιαφέροντά μου, επομένως, δυσκολεύομαι να χαρακτηρίσω συγκεκριμένο συγγραφέα ή κάποιο βιβλίο του «αγαπημένο μου» δίχως να ακουστώ άδικη. Άλλωστε, αξιόλογοι συγγραφείς εμφανίζονται κάθε τόσο στο προσκήνιο, καθημερινά εκδίδονται νέα βιβλία, τα περισσότερα έχουν κάτι σημαντικό, αξιοπρόσεκτο και από διαφορετική οπτική γωνία ιδωμένο να προσφέρουν στους αναγνώστες που υποθέτω –κρίνοντας και από τον εαυτό μου– κάπου αισθάνονται πελαγωμένοι. Προσπαθώ, πάντως, όσο γίνεται, να παρακολουθώ την εκδοτική επικαιρότητα.
Με ποια κριτήρια επιλέγετε ένα βιβλίο;
Συνήθως, διαβάζοντας κριτικές από κάποιους που ξέρουν πολύ περισσότερα από μένα. Πρέπει, βέβαια, να πιάσω το βιβλίο στα χέρια μου, να το ξεφυλλίσω μέσα σε ένα βιβλιοπωλείο. Τα βιβλία σε ηλεκτρονική μορφή με κουράζουν, έχω συνηθίσει να κρατάω μολύβι όταν διαβάζω, μου αρέσει να υπογραμμίζω ή να σημειώνω στα περιθώρια τις παρατηρήσεις μου. Παραδέχομαι ότι τα τελευταία χρόνια όλο πιο δύσκολα κάθομαι να διαβάσω, προτιμώ να κυκλοφορώ ή να γράφω. Είμαι μέλος σε δύο λέσχες ανάγνωσης, γιατί όχι μόνο συμμετέχω ενεργά στην προαγωγή της φιλαναγνωσίας, αλλά επίσης γιατί βρίσκω πολύ ενδιαφέρουσες τις διαφορετικές και πολλές φορές εκ διαμέτρου αντίθετες απόψεις που διά ζώσης εκφράζονται για το ίδιο βιβλίο στα πλαίσια ευρείας και χαλαρής συζήτησης.
Ποιο βιβλίο διαβάσατε τελευταία;
Μόλις ολοκλήρωσα το «άνθεα εγχώρια και εξωτικά» της Κατερίνας Λιάτζουρα και Μαργαρίτας Παπαγεωργίου, εκδ. ΑΩ, 2023. Πρόκειται για ένα βιβλίο ιδιόμορφο, στην κυριολεξία ποιητικό ανθο-λόγιο που είναι αποτέλεσμα της ποιητικής συνύπαρξης δύο ποιητριών. Με κοινή αφετηρία και πρώτη ύλη άνθη ξεχωριστά –εγχώρια και εξωτικά–ο αναγνώστης εισχωρεί μέσω της ποίησης στον μαγικό κόσμο του φυτικού βασιλείου. Διαβαίνοντας άγνωστα για τους περισσότερους μονοπάτια με τρόπους πράγματι ευρηματικούς, με διάχυτη την αγάπη και τον σεβασμό προς τη φύση που χαρακτηρίζουν κάθε σελίδα του βιβλίου, οι συγγραφείς προσφέρουν, εκτός από γνώση, ιδιαίτερη ψυχική ευφορία και γαλήνη στον αναγνώστη.
Με ποιους Έλληνες και ξένους λογοτέχνες θα θέλατε σε μια νυχτερινή έξοδο να βγείτε παρέα μαζί;
Δοθέντος ότι οι νυχτερινές έξοδοι συνήθως πραγματοποιούνται σε χώρους όπου η πολύ δυνατή μουσική έχει τον πρώτο λόγο, νομίζω πως πέρα από το να κοιταζόμαστε, δεν θα μπορούσαμε να πούμε πολλά. Αν όμως συναντιόμασταν σε κάποιο «φιλολογικό σαλόνι», όπως λέγαμε παλιά, θα ένιωθα ευτυχής και μόνο με την παρουσία τους. Οπωσδήποτε θα επεδίωκα να συνομιλήσω με τον κοντοχωριανό του πατέρα μου ποιητή Νίκο Γκάτσο, αλλά και με την αξεπέραστη στην αστυνομική λογοτεχνία Άγκαθα Κρίστι, μιας και το μυστήριο ανέκαθεν με γοητεύει.
Ποιοι συγγραφείς σας έχουν επηρεάσει;
Δεν διάβασα κανέναν τόσο πολύ, ώστε να με επηρεάσει ή να προσπαθήσω να τον μιμηθώ. Γενικά προτιμώ τη γλαφυρότητα, τη στρωτή γλώσσα, π.χ. δεν θα έγραφα ποτέ δίχως σημεία στίξης, όπως συνηθίζουν κάποιοι βραβευμένοι, μάλιστα, συγγραφείς. Δεν με αγγίζουν τα παραπανίσια στολίδια στη γραφή, την οποία σε κάθε περίπτωση προσεγγίζω πάντα με προσοχή και σεβασμό. Ίσως σ’ αυτό να με έχει επηρεάσει η νομική παιδεία μου.
Τι συμβουλή θα δίνατε σε ένα νέο συγγραφέα σήμερα;
Ως «νέα» συγγραφέας και η ίδια –υπενθυμίζω ότι γράφω λογοτεχνία μόλις εδώ και επτά χρόνια–, θεωρώ ότι δεν είμαι καθόλου αρμόδια για να συμβουλέψω. Απλά και μόνον ως σύσταση θα του/της επαναλάμβανα το γνωστό, αλλά αλάνθαστο: «να διαβάζει όσο περισσότερο γίνεται», καθώς και να αποφύγει –όταν γράφει κάτι– να μπλεχτεί στα δίχτυα της Τεχνητής Νοημοσύνης, διακινδυνεύοντας να οδηγηθεί σε αποτελέσματα μάλλον επίπλαστα, εις βάρος της δικής του/της δημιουργικότητας.
Μπορεί κανείς να ζήσει από το βιβλίο σήμερα;
Στο εξωτερικό με τα μεγάλα τιράζ, νομίζω ότι μπορεί κάλλιστα να ζήσει. Στη χώρα μας υποθέτω πως αυτό το επιτυγχάνουν, κυρίως, οι θεωρούμενοι πολύ «εμπορικοί» συγγραφείς που προωθούνται από τους μεγάλους –για τα εγχώρια δεδομένα– εκδοτικούς οίκους. Τους συγχαίρω, ειλικρινά, γιατί εκτός από όλα τα άλλα, επιτυγχάνουν να εξασφαλίσουν και το αυτονόητο.
Τι φοβάστε πιο πολύ από όλα σαν άνθρωπος;
Να πάψω να είμαι σε γενικές γραμμές υγιής.
Τι σας γεμίζει πιο πολύ: η τέχνη, η φιλοσοφία, ο χριστιανισμός, η μουσική, ο έρωτας; Κάτι άλλο;
Όλα αυτά σε μικρό ή μεγαλύτερο βαθμό, καθώς και πολλά άλλα με προεξέχουσα την ενασχόληση και παρακολούθηση θεμάτων διεθνούς ενδιαφέροντος σε όλες τις ηπείρους μιας και ανέκαθεν θεωρώ τον εαυτό μου πολίτη του Κόσμου. Επαναλαμβάνω ότι κατανοώ και μαθαίνω πολλά για ποικίλα θέματα, όταν «κοιτάζω» όσο μακρύτερα γίνεται.
Σε κάθε ευκαιρία επισημαίνω ότι με δέος αντιμετωπίζω καθημερινά τη μηδαμινότητα των γνώσεών μου.
Έρωτας ή σεξ; Έρωτας ή αγάπη;
Ως προς το διαζευκτικό «ή» θα διαφωνήσω. Εγώ τα βλέπω σωρευτικά και εξίσου συναρπαστικά.
Ποιο θεωρείτε το μεγαλύτερο προτέρημα ενός άντρα;
Την αφοσίωση.
Ποιο θεωρείτε το μεγαλύτερο προτέρημα σε μια γυναίκα;
.jpg)
Βιογραφικό Σημείωμα
Έρωτας ή σεξ; Έρωτας ή αγάπη;
Ως προς το διαζευκτικό «ή» θα διαφωνήσω. Εγώ τα βλέπω σωρευτικά και εξίσου συναρπαστικά.
Ποιο θεωρείτε το μεγαλύτερο προτέρημα ενός άντρα;
Την αφοσίωση.
Ποιο θεωρείτε το μεγαλύτερο προτέρημα σε μια γυναίκα;
Την επιμονή.
Τι εκτιμάτε περισσότερο στους φίλους σας;
Την ειλικρίνεια.
Τι σημαίνει για εσάς ευτυχία;
Να είμαι υγιής, να έχω γύρω μου ανθρώπους που αγαπώ και με αγαπούν, να απολαμβάνω τις ατομικές ελευθερίες που οι συνάνθρωποι σε άλλες κοινωνίες στερούνται.
Τι απεχθάνεστε περισσότερο;
Το ψέμα.
Τι είναι η λογοτεχνία για εσάς;
Η πιο πολυπρόσωπη αγαπημένη συντροφιά μου.
Το προσωπικό σας απόφθεγμα;
Ενστερνίζομαι το «carpe diem», δηλαδή το «άδραξε τη μέρα». Έτσι κι αλλιώς, ο χρόνος για κανέναν άνθρωπο δεν είναι δεδομένος, αλλά μάς χαρίζεται, οπότε, θεωρώ τον οποιασδήποτε φύσης πέραν της ανωτέρας βίας παροπλισμό των ανθρώπων, ως βεβιασμένη προσέγγιση του θανάτου.
Αγαπητέ μου κύριε Μπικηρόπουλε, σας ευχαριστώ από καρδιάς για τη φιλοξενία στο έγκριτο ιστολόγιο «ΟlymposVoice» και εύχομαι λαμπρή συνέχεια στο πολύπλευρο έργο σας.
Τι εκτιμάτε περισσότερο στους φίλους σας;
Την ειλικρίνεια.
Τι σημαίνει για εσάς ευτυχία;
Να είμαι υγιής, να έχω γύρω μου ανθρώπους που αγαπώ και με αγαπούν, να απολαμβάνω τις ατομικές ελευθερίες που οι συνάνθρωποι σε άλλες κοινωνίες στερούνται.
Τι απεχθάνεστε περισσότερο;
Το ψέμα.
Τι είναι η λογοτεχνία για εσάς;
Η πιο πολυπρόσωπη αγαπημένη συντροφιά μου.
Το προσωπικό σας απόφθεγμα;
Ενστερνίζομαι το «carpe diem», δηλαδή το «άδραξε τη μέρα». Έτσι κι αλλιώς, ο χρόνος για κανέναν άνθρωπο δεν είναι δεδομένος, αλλά μάς χαρίζεται, οπότε, θεωρώ τον οποιασδήποτε φύσης πέραν της ανωτέρας βίας παροπλισμό των ανθρώπων, ως βεβιασμένη προσέγγιση του θανάτου.
Αγαπητέ μου κύριε Μπικηρόπουλε, σας ευχαριστώ από καρδιάς για τη φιλοξενία στο έγκριτο ιστολόγιο «ΟlymposVoice» και εύχομαι λαμπρή συνέχεια στο πολύπλευρο έργο σας.
.jpg)
Βιογραφικό Σημείωμα
Μαίρης Πετρολιά-Αμανίτη
Η Μαίρη Πετρολιά-Αμανίτη γεννήθηκε και ζει στη Θεσσαλονίκη. Είναι απόφοιτος του Αμερικανικού Κολλεγίου «Ανατόλια», πτυχιούχος του Τμήματος Νομικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης Δημοσίου Δικαίου της Σχολής Νομικών και Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ. Επί τέσσερις ακαδημαϊκές περιόδους παρακολούθησε τα θερινά μαθήματα Διεθνούς Δικαίου στην Ακαδημία Διεθνούς Δικαίου της Χάγης.. Ως μέλος του Επιστημονικού Διδακτικού Προσωπικού (ΕΔΠ) του Τμήματος Νομικής στην Έδρα του Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου επί σειρά ετών, δίδαξε Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο σε μεταπτυχιακό επίπεδο. Κατά τη διάρκεια της θητείας της έγραψε σημαντικές ειδικές νομικές μελέτες Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου καθώς και Δημοσίου Δικαίου γενικότερα. Μεταξύ αυτών: «Ο Γενικός Γραμματεύς του ΟΗΕ. Καταστατικαί Προβλέψεις και Πρακτική Εφαρμογή του Θεσμού» (εκδ. Αφοί Π. Σάκκουλα), «Το Νομικόν Καθεστώς της Μουσουλμανικής Μειονότητος της Θράκης», «Η Νησιωτική Υφαλοκρηπίδα κατά το Δημόσιον Διεθνές Δίκαιον της Θαλάσσης», « Το Ζήτημα της Υφαλοκρηπίδας των Νήσων του Αιγαίου», «Η Ισότητα της Ψήφου», «Η Ευρωπαϊκή Σύμβασις Προστασίας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, άρθρο 15 –Επιτρεπόμενοι Περιορισμοί των Διασφαλιζομένων δικαιωμάτων–» κ.ά. Πρώτη ενασχόλησή της με μη νομικά κείμενα είναι το: «Για τα σαράντα που πέρασαν…Γι’ αυτούς που επέζησαν από τη φωτιά στο Μάτι και γι’ άλλους», 2018. Ακολούθησε το μυθιστόρημα : «Μέλλον μου είναι το παρόν», 2019, το μυθιστόρημα «Η μάσκα της Γελλώς», 2021, η συλλογή εννέα διηγημάτων «Στη σκιά του άρκευθου», 2022 και η συλλογή τριάντα πέντε διηγημάτων «Trappola», 2025, όλα από τις εκδ. Μέθεξις.
Η Μαίρη Πετρολιά-Αμανίτη γεννήθηκε και ζει στη Θεσσαλονίκη. Είναι απόφοιτος του Αμερικανικού Κολλεγίου «Ανατόλια», πτυχιούχος του Τμήματος Νομικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης Δημοσίου Δικαίου της Σχολής Νομικών και Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ. Επί τέσσερις ακαδημαϊκές περιόδους παρακολούθησε τα θερινά μαθήματα Διεθνούς Δικαίου στην Ακαδημία Διεθνούς Δικαίου της Χάγης.. Ως μέλος του Επιστημονικού Διδακτικού Προσωπικού (ΕΔΠ) του Τμήματος Νομικής στην Έδρα του Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου επί σειρά ετών, δίδαξε Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο σε μεταπτυχιακό επίπεδο. Κατά τη διάρκεια της θητείας της έγραψε σημαντικές ειδικές νομικές μελέτες Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου καθώς και Δημοσίου Δικαίου γενικότερα. Μεταξύ αυτών: «Ο Γενικός Γραμματεύς του ΟΗΕ. Καταστατικαί Προβλέψεις και Πρακτική Εφαρμογή του Θεσμού» (εκδ. Αφοί Π. Σάκκουλα), «Το Νομικόν Καθεστώς της Μουσουλμανικής Μειονότητος της Θράκης», «Η Νησιωτική Υφαλοκρηπίδα κατά το Δημόσιον Διεθνές Δίκαιον της Θαλάσσης», « Το Ζήτημα της Υφαλοκρηπίδας των Νήσων του Αιγαίου», «Η Ισότητα της Ψήφου», «Η Ευρωπαϊκή Σύμβασις Προστασίας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, άρθρο 15 –Επιτρεπόμενοι Περιορισμοί των Διασφαλιζομένων δικαιωμάτων–» κ.ά. Πρώτη ενασχόλησή της με μη νομικά κείμενα είναι το: «Για τα σαράντα που πέρασαν…Γι’ αυτούς που επέζησαν από τη φωτιά στο Μάτι και γι’ άλλους», 2018. Ακολούθησε το μυθιστόρημα : «Μέλλον μου είναι το παρόν», 2019, το μυθιστόρημα «Η μάσκα της Γελλώς», 2021, η συλλογή εννέα διηγημάτων «Στη σκιά του άρκευθου», 2022 και η συλλογή τριάντα πέντε διηγημάτων «Trappola», 2025, όλα από τις εκδ. Μέθεξις.
Από το 2021 είναι τακτικό μέλος της Εταιρίας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης(ΕΛΘ).
