— Τι εποχή είναι αυτή που ζούμε;
Είναι μια περίοδος μεγάλων προκλήσεων αλλά και αυξημένων ευκαιριών. Η Ελλάδα πέρασε μια δύσκολη δεκαετία. Σήμερα, ευτυχώς, βρίσκεται σε ανοδική πορεία, χωρίς βέβαια να απουσιάζουν τα προβλήματα. Θεωρώ ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος που αντιμετωπίζει η χώρα μας αφορά την ανισορροπία που έχει δημιουργηθεί στο πολιτικό σκηνικό. Οτιδήποτε οδηγεί σε παντοδυναμία μιας οποιασδήποτε κυβέρνησης εγκυμονεί κινδύνους. Εφόσον έχουμε μια αντιπολίτευση που είναι ανίσχυρη έως και ανύπαρκτη, και γενικότερα απουσιάζουν τα θεσμικά αντίβαρα, η ποιότητα της δημοκρατίας μας απειλείται.
— Από τι έχει ανάγκη η χώρα μας σήμερα;
— Από τι έχει ανάγκη η χώρα μας σήμερα;
Αρχικά, χρειαζόμαστε την ενίσχυση του κράτους δικαίου. Δεν μπορεί να πιστεύει κάποιος ότι ο νόμος δεν είναι υπεράνω όλων. Κι όμως παραβιάζεται με μια συχνότητα που είναι προφανές ότι πρέπει να μειωθεί. Δεύτερον, πρέπει να ενδυναμωθεί η πολιτική κουλτούρα, η οποία τονίζει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του πολίτη. Είναι αλήθεια ότι μετά το 1974 η δημοκρατία έχει εμπεδωθεί στη χώρα μας, ειδικά μετά την ενσωμάτωσή μας στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι. Αλλά είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα του χώρου της παιδείας, όπου, εκτός των άλλων προβλημάτων, παρατηρούνται και επιθέσεις εναντίον του διδακτικού προσωπικού. Μπορεί, λοιπόν, να έχουμε την πιο αυθεντική δημοκρατία που είχαμε ποτέ, αλλά δεν έχει επιτευχθεί ακόμα το ισοζύγιο υποχρεώσεων - δικαιωμάτων. Δεν είναι τυχαίο ότι εννοιολογικά υπάρχει ένα κενό στα παράγωγα της λέξης «πολίτης». Αυτό που στα αγγλικά ονομάζουμε «civic duties» δεν το συναντάμε στην εγχώρια πραγματικότητα, κι αυτό δείχνει ότι η φιλελεύθερη δημοκρατία παραμένει ανολοκλήρωτη στην Ελλάδα.
— Τι ορισμό θα δίνατε στη γνώση;
Είναι εκείνο το σύνολο των παραστάσεων που αποκτά κανείς μέσα από την έκθεσή του σε ένα οργανωμένο σύστημα που ονομάζουμε εκπαιδευτικό. Σκοπός της παιδείας είναι να παράγει υπεύθυνους πολίτες, όχι άριστους μαθητές που μπορεί να είναι ανεύθυνοι. Η γνώση θεμελιώνεται πάνω στη σκέψη, την κρίση και τον αναστοχασμό. Δεν έχει σχέση με την αποστήθιση, τις μηχανιστικού τύπου γνώσεις ή τη χρήση του ενός βιβλίου, στοιχεία απολύτως ξεπερασμένα. Θυμηθείτε ότι πολλά χρόνια πριν η Φινλανδία και η Ιρλανδία ήταν φτωχές και υπανάπτυκτες χώρες. Ωστόσο, τα πολιτικά κόμματα αποφάσισαν να εξαιρέσουν το εκπαιδευτικό σύστημα από την πολιτική διαπάλη. Αναλογιστείτε ότι οι φινλανδικές αρχές έχουν συνειδητοποιήσει τη σημασία της εκπαίδευσης για το μέλλον της χώρας ήδη απ’ τη δεκαετία του ’60. Στόχος του υπουργείου Παιδείας της χώρας είναι να αναπτύξει την προσωπικότητα των μαθητών και να τους καλλιεργήσει ένα σύνολο δεξιοτήτων. Το φροντιστήριο είναι μια έννοια άγνωστη γι’ αυτούς. Σήμερα, το δικό τους μοντέλο εκπαίδευσης ανήκει στα καλύτερα του κόσμου. Αποτελεί πρότυπο, με τους μαθητές της να διαπρέπουν στους διεθνείς διαγωνισμούς. Το κυριότερο είναι ότι θεωρούνται πρωτοπόροι σε παγκόσμιο επίπεδο, δημιουργώντας πολλαπλά οφέλη για το σύνολο της κοινωνίας, της οικονομίας και της ποιότητας της δημοκρατίας τους.
— Τι σας ενοχλεί σήμερα στη δημόσια σφαίρα;
Η έλλειψη αξιακού συστήματος, η οποία οδηγεί σε μια κουλτούρα «εξυπηρέτησης» ή «διευκόλυνσης». Δεν υπάρχει σχέση εμπιστοσύνης πολιτών - υπαλλήλων. Γραφειοκρατία, αδράνεια, αναποτελεσματικότητα και μια δημόσια διοίκηση χρονίως πάσχουσα. Παλιότερα το είχα γράψει κιόλας σε ένα άρθρο μου, ότι για να αλλάξει αυτό, δεσπόζοντα ρόλο καλείται να παίξει τόσο ένα κατάλληλα αναμορφωμένο εκπαιδευτικό σύστημα (σε όλες ανεξαιρέτως τις βαθμίδες του) όσο και οι μηχανισμοί παραγωγής πολιτισμού και παιδείας στην κοινωνία μας.
— Τι θεωρείτε σημαντικό στη ζωή;
Τις ηθικές αξίες. Όχι μόνο για τον εαυτό σου αλλά και για την αλληλεπίδραση με το κοινωνικό σύνολο. Το να είσαι δηλαδή υπεύθυνος πολίτης. Ξέρετε, στο πανεπιστήμιο επέλεγα πάντοτε να διδάσκω στις τάξεις των πρωτοετών. Κάποια στιγμή στο μάθημα είχα πει ότι στην Ελλάδα οι άνδρες είναι ακατάλληλοι σύζυγοι, εραστές και πατεράδες. Όλα τα κορίτσια χειροκρότησαν και αποθέωσαν την άποψη αυτή, μέχρι τη στιγμή που εξέφρασα την απορία γιατί συμβαίνει αυτό. Και συνέχισα, λέγοντας: «Έχετε σκεφτεί ποιος τους μεγαλώνει;». Και απάντησα: «Οι μητέρες τους». Με αυτό το παράδειγμα θέλω να επισημάνω ότι δεν είναι εύκολο να γίνεις υπεύθυνος πολίτης, όμως μόνο με αυτόν τον τρόπο χτίζεις συγκροτημένες κοινωνίες.
— Τι θεωρείτε σημαντικό στη ζωή;
Τις ηθικές αξίες. Όχι μόνο για τον εαυτό σου αλλά και για την αλληλεπίδραση με το κοινωνικό σύνολο. Το να είσαι δηλαδή υπεύθυνος πολίτης. Ξέρετε, στο πανεπιστήμιο επέλεγα πάντοτε να διδάσκω στις τάξεις των πρωτοετών. Κάποια στιγμή στο μάθημα είχα πει ότι στην Ελλάδα οι άνδρες είναι ακατάλληλοι σύζυγοι, εραστές και πατεράδες. Όλα τα κορίτσια χειροκρότησαν και αποθέωσαν την άποψη αυτή, μέχρι τη στιγμή που εξέφρασα την απορία γιατί συμβαίνει αυτό. Και συνέχισα, λέγοντας: «Έχετε σκεφτεί ποιος τους μεγαλώνει;». Και απάντησα: «Οι μητέρες τους». Με αυτό το παράδειγμα θέλω να επισημάνω ότι δεν είναι εύκολο να γίνεις υπεύθυνος πολίτης, όμως μόνο με αυτόν τον τρόπο χτίζεις συγκροτημένες κοινωνίες.
ολόκληρη η συνέντευξη εδώ: https://www.lifo.gr