Η Μεταφορά
Μια κρύα χειμωνιάτικη μέρα, μια ομάδα σκαντζόχοιρων προσπαθούν να πλησιάσουν ο ένας τον άλλον για να ζεσταθούν. Ωστόσο, καθώς πλησιάζουν, αρχίζουν να τρυπιούνται μεταξύ τους με τα αιχμηρά τους αγκάθια. Για να αποφύγουν τον πόνο, απομακρύνονται ξανά. Όμως, καθώς το κρύο γίνεται ανυπόφορο, αναγκάζονται να ξαναπλησιάσουν, με αποτέλεσμα να επαναληφθεί ο ίδιος φαύλος κύκλος.
Τι Συμβολίζει στις Ανθρώπινες Σχέσεις
Η επιθυμία για ζεστασιά: Αντιπροσωπεύει τη βαθιά ανθρώπινη ανάγκη για αγάπη, συντροφικότητα και συναισθηματική εγγύτητα.
Τα αγκάθια: Συμβολίζουν τα ελαττώματα, τα τραύματα και την πολυπλοκότητα της προσωπικότητάς μας (αλλά και των άλλων). Κάθε προσπάθεια για πραγματικό δέσιμο ενέχει πάντα τον κίνδυνο της σύγκρουσης, της παρεξήγησης ή της απόρριψης.
ΞΕΡΕΙΣ ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΤΟ ΔΙΛΗΜΜΑ ΤΟΥ ΣΚΑΝΤΖΟΧΟΙΡΟΥ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΜΕ ΟΛΟΙ; https://www.ow.gr/psychologia/xereis-ti-simainei-stin-psixologia-to-dilimma-tou-skantzoxoirou-kai-giati-to-antimetopizoume-oloi/
Το Δίλημμα του Σκαντζόχοιρου έχει να κάνει με τις προκλήσεις της ανθρώπινης οικειότητας. Πώς το αντιλαμβάνεται καθένας και πώς καθορίζει τις σχέσεις μας;
«Μια ομάδα σκαντζόχοιρων προσπαθούν να πλησιάσουν ο ένας τον άλλο για να ζεσταθούν μια κρύα μέρα… Ωστόσο, όταν το πραγματοποιήσουν, αναπόφευκτα τραυματίζουν ο ένας τον άλλο με τα αιχμηρά τους αγκάθια και απομακρύνονται. Κάθε φορά που έχουν ανάγκη να ζεσταθούν, συμβαίνει το ίδιο. Έτσι, πηγαίνουν πίσω-μπρος από το ένα βάσανο στο άλλο (από το κρύο στον τραυματισμό), μέχρι που βρίσκουν μεταξύ των δύο κακών μια λογική απόσταση, από την οποία μπορούν να τα αντέξουν. Κι αυτή την απόσταση την ονόμασαν ευγένεια και καλούς τρόπους». Αυτή είναι μια πιο σύντομη εκδοχή της συμβολικής ιστορίας, την οποία παραθέτει ο Γερμανός φιλόσοφος Αρθούρος Σοπενχάουερ στο κείμενο «Οι σκαντζόχοιροι», του βιβλίου Πάρεργα και Παραλειπόμενα (1851).
Η σημασία του συμβολισμού είναι ξεκάθαρη: Όλοι οι άνθρωποι χρειαζόμαστε τις σχέσεις και την επικοινωνία με τους άλλους. Γνωρίζουμε όμως ταυτόχρονα πως η οικειότητα μπορεί να μας πληγώσει. Κι αυτό επειδή μέσα σε μια σχέση ένας άνθρωπος, εκφράζοντας τη δική του βούληση, συχνά «αρνείται» ή εμποδίζει τη βούληση του άλλου. Έτσι, όσο πιο κοντά βρίσκεται με τον άλλο, τόσο πιο επώδυνο μπορεί να γίνει και για τους δύο. Τι πρέπει να κάνουν λοιπόν; Να απομακρυνθούν παρόλο που μοιράζονται την επιθυμία για αμφίδρομη επικοινωνία;
Αυτό είναι το Δίλημμα του Σκαντζόχοιρου, με το οποίο βρισκόμαστε αντιμέτωποι όλοι στις περισσότερες σχέσεις που συνάπτουμε. Πρόκειται για ένα δίλημμα που έχει να κάνει με τις προκλήσεις της ανθρώπινης οικειότητας, το οποίο δανείστηκε από τον τομέα της Φιλοσοφίας ο πατέρας της ψυχανάλυσης, Σίγκμουντ Φρόιντ, για να το αναδείξει στο επιστημονικό πεδίο της Ψυχολογίας.
Σοπενχάουερ και Φρόιντ: Οι δύο μορφές πίσω από το Δίλημμα του Σκαντζόχοιρου
Η διαφορά είναι ότι ο Σοπενχάουερ εκφράζει μια πιο απαισιόδοξη στάση. Όσο πιο περιορισμένος είναι ο κύκλος των επαφών, τόσο πιο ευτυχισμένος είναι ο άνθρωπος. Γιατί με το άνοιγμα του ορίζοντα πολλαπλασιάζονται και μεγεθύνονται οι επιθυμίες. «Εντελώς ο εαυτός σου μπορείς να είσαι μόνο μόνος», λέει χαρακτηριστικά.
Για τον Γερμανό φιλόσοφο, ακόμα κι αν υπάρχει ανάγκη για επαφή, όπως γίνεται με τους σκαντζόχοιρους, η έκβαση θα είναι επώδυνη, μιας και τα αγκάθια είναι εκεί και αναπόφευκτα πληγώνουν. Στο έργο του, οι σκαντζόχοιροι καταλήγουν να διατηρούν μεταξύ τους ευγενικές αποστάσεις. Κι αν αυτό είναι μια βιώσιμη λύση για περιβάλλοντα όπως το εργασιακό, για παράδειγμα, δεν μπορεί να αποτελέσει το θεμέλιο για τις πιο ουσιαστικές σχέσεις της ζωής, αυτές που συνάπτουμε με την οικογένεια ή τους φίλους μας.
Είναι φανερό ότι η ανθρώπινη οικειότητα φέρει πολλές προκλήσεις και, παρά την καλή θέληση, δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς αμφίδρομη βλάβη. Για τον Φρόιντ, η εγγύτητα προκαλεί δύο συναισθήματα: απέχθεια και ανακούφιση. Χρειαζόμαστε την ανθρώπινη «ζεστασιά», ακόμη και για λόγους επιβίωσης. Γι' αυτό άλλωστε οι άνθρωποι συστήσαμε κοινωνίες.
«Το σύνολο ενδυναμώνει το άτομο, το άτομο νιώθει πιο δυνατό σαν συστατικό μιας μάζας, ταυτόχρονα όμως νιώθει και απέχθεια γιατί παραβιάζεται ο απαραίτητος ζωτικός του χώρος, απειλείται δηλαδή η ατομικότητα του», λέει ο Φρόιντ. Ωστόσο, συνήθως βρίσκει τρόπους να ισορροπήσει.
["Το δίλημμα" ήταν το θέμα της "Λογοτεχνικής παρέας Κατερίνης -ΣΕΛΙΔΟΔΕΙΚΤΕΣ" για τον μήνα Μάιο]
