24.7.26

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΣ ΣΤΗ ΣΙΩΠΗ. Του Σταμάτη Παγανόπουλου

A piece (diptych) of my art: "Ο Αητός καί το Γεράκι"(ακρυλικά,30χ40 το καθένα)

«Πετούν γεράκια απ’ τις φωλιές την τρομαγμένη μας ζωή να δουν εικόνα..»
Στον Όλυμπο, η αρχή της ημέρας δεν είναι απλώς αλλαγή φωτός,είναι μια μετατόπιση του ίδιου του σαν να γυρίζει ελάχιστα ο άξονας της ύπαρξης και να μας επιτρέπει να δούμε όχι αυτό που υπάρχει, αλλά αυτό που επιμένει να γεννιέται.Το άρμα του Φοίβου διασχίζει το Αιγαίο , αγγίζει τις κορυφές και υποκλίνεται στο βασιλιά των Θεών που κάθεται στο θρόνο του.Η αυγή δεν φωτίζει απλώς το βουνό, το αναγνωρίζει, το αναδεικνύει, το ενεργοποιεί. Το φως πάνω στις κορυφές είναι η πρώτη πράξη μιας μεγάλης τελετουργίας που επαναλαμβάνεται καθημερινά.


Με το πρώτο φως, ο αητός και το γεράκι ανοίγουν τον ουρανό. Ο αητός ανεβαίνει με αργή, κυκλική κίνηση, σαν να επιθεωρεί τον χώρο που του ανήκει. Το γεράκι, πιο αιχμηρό, πιο γρήγορο, χαράζει τον αέρα με ακρίβεια. Η πτήση τους δεν είναι μια απλή παρουσία, είναι ένα μέρος της λειτουργίας του βουνού. Είναι η αναγγελία ότι η ημέρα ξεκινά, ότι η ζωή στις πλαγιές και στις χαράδρες ενεργοποιείται.
Κάτω από τις κορυφές, η πανίδα του Ολύμπου κινείται με τρόπο που θυμίζει αρχαία τάξη. Τα αγριόγιδα τρέχουν στα μεγάλα ύψη ανάμεσα στις πέτρες με βεβαιότητα, εκτελώντας μια χορογραφία που δεν διδάχτηκαν ποτέ. Μπορεί να δείς ελεύθερα άλογα να κινούνται στα ξέφωτα με εκείνη τη βηματισιά που κάνει το τοπίο να μοιάζει με μύθο, αγριόχοιρους να σκάβουν τη γη, ελάφια να περνούν ανάμεσα στις καστανιές σαν σκιές που δεν θέλουν να διαταράξουν τη λειτουργία του δάσους. Κάθε ζώο, μικρό ή μεγάλο, συμμετέχει στη μεγάλη τελετή του βουνού.  


Η βλάστηση του Ολύμπου δεν είναι απλώς σκηνικό. Είναι ο χορός που συνοδεύει την πανίδα. Οι δρύες, οι οξιές, τα έλατα ,τα κέδρα στέκουν σαν παλιοί μάρτυρες. Τα ρόμπολα, με τον αρχαίο τους κορμό, δίνουν στο τοπίο μια αίσθηση διάρκειας που ξεπερνά τον ανθρώπινο χρόνο. Οι καστανιές απλώνουν τις σκιές τους στα μονοπάτια, δημιουργώντας χώρους ηρεμίας μέσα στη μεγάλη κίνηση του βουνού.
Και πάνω απ’ όλα, τα λουλούδια. Τα άγρια άνθη του Ολύμπου είναι η μυστική ψυχή του τόπου. Μικρά, ανεπιτήδευτα, αλλά αδιάκοπα παρόντα. Άνθη που φυτρώνουν σε πέτρες, σε χαράδρες, σε υψόμετρα όπου η ζωή μοιάζει αδύνατη. Αυτά τα λουλούδια δεν είναι απλώς χρώμα. Είναι η απόδειξη ότι ο Όλυμπος δεν είναι μόνο άγριος. Είναι και τρυφερός. Ότι μέσα στην κυριαρχία των αρπακτικών και την κίνηση των μεγάλων ζώων υπάρχει μια λεπτή, σχεδόν αόρατη ομορφιά που κρατά το βουνό ζωντανό.
Όταν ο Αίολος ξυπνά, το τελετουργικό αλλάζει τόνο. Ο άνεμος κουβαλάει τη μυρωδιά των δέντρων , την υγρασία των ρεμάτων, το ψιλό χώμα των μονοπατιών. Ο Ζέφυρος στέλνει «καλό αέρα» στα πλεούμενα που ταξιδεύουν στο σκίασμα του βουνού στη θάλασα.Τα αρπακτικά διαβάζουν τον αέρα σαν κείμενο. Τα ζώα τον ακούν σαν προειδοποίηση ή σαν κάλεσμα. Τα δέντρα τον δέχονται σαν ψαλμό. Και τα λουλούδια, μικρά αλλά ανθεκτικά, κινούνται ελάχιστα, σαν να συμμετέχουν κι αυτά στη μεγάλη αναπνοή του βουνού.
Καθώς η ημέρα γέρνει, ο Όλυμπος γίνεται πιο τελετουργικός. Το φως χαμηλώνει, οι σκιές μακραίνουν, και ο αητός και το γεράκι επιστρέφουν στις φωληές σαν ιερείς που ολοκλήρωσαν την περιφορά τους. Η γη ησυχάζει, όχι από κούραση αλλά από πληρότητα. Η νύχτα δεν πέφτει. Κατεβαίνει αργά, σαν πέπλο που απλώνεται με ευλάβεια πάνω από το τοπίο.
Στο σκοτάδι, οι μυθολογικές μορφές του βουνού δεν εμφανίζονται ως φαντάσματα. Εμφανίζονται ως μνήμες του τόπου. Ο Δίας είναι η παγκόσμια τάξη που τη δηλώνουν οι βροντές που κυλάει από τις κορυφές. Η Άρτεμις είναι η αλεπού που κινείται αθόρυβα στις παρυφές των δέντρων. Ο Απόλλων είναι το φως που ανατέλλει κάθε πρωί. Οι Μούσες κατοικούν στον άνεμο που περνά ανάμεσα στις οξιές, στον ψίθυρο των ρεμάτων, στην πτήση του αητού που χαράζει τον ουρανό.
Έτσι ο Όλυμπος δεν είναι απλώς βουνό. Είναι λειτουργία. Και η πανίδα του δεν είναι απλώς φύση. Είναι ο χορός που συνοδεύει τον ύμνο. Κάθε πτήση, κάθε ανάσα, κάθε κίνηση είναι μέρος μιας μεγάλης, αδιάκοπης τελετουργίας που συνεχίζεται αιώνες τώρα, χωρίς να χρειάζεται ανθρώπινη επιβεβαίωση.
Και εσύ, στις παρυφές του, δεν είσαι παρατηρητής. Είσαι μέρος αυτού του χορικού. Μια φωνή που προστίθεται στον ύμνο. Μια ανάσα που ενώνεται με την αναπνοή του βουνού. Μια σιωπή που γίνεται χώρος για να ακουστεί η μεγάλη λειτουργία της φύσης