Ο διεθνής ηθοποιός υπογράφει το μήνυμα για τη φετινή Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου, τονίζοντας πως οι ρίζες του είναι στη σκηνή - σε μια εποχή ψηφιακής υπερσύνδεσης, η σκηνή παραμένει χώρος ζωντανής συνάντησης, ενσυναίσθησης και ουσιαστικής ανθρώπινης επαφής.
Ο Γουίλεμ Νταφόε υπογράφει το διεθνές μήνυμα για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου 2026, διαδεχόμενος τον Θεόδωρο Τερζόπουλο, καθώς κάθε χρόνο το εν λόγω μήνυμα υπογράφει μια σημαντική προσωπικότητα της θεατρικής σκηνής, τονίζοντας πως, μέσα στην κυριαρχία της ψηφιακής τεχνολογίας και της απομακρυσμένης εμπειρίας, το θέατρο επιμένει ως ζωντανή, αναντικατάστατη πράξη συνάντησης.
Σε έναν κόσμο διαμεσολαβημένο από οθόνες, ταυτόχρονα όλο και πιο διαιρεμένο και πιο βίαιο, το μήνυμα του Νταφόε δίνει έμφαση στη σωματικότητα και την ενσυναίσθηση και αναδεικνύει το θέατρο ως χώρο άμεσης επαφής, ενσυναίσθησης και ουσιαστικής ανθρώπινης σύνδεσης.
Ο Νταφόε μπορεί να έγινε διεθνώς γνωστός μέσα από τις πολλές κινηματογραφικές του εμφανίσεις και συνεργασίες που συχνά-πυκνά τον τοποθετούν στον κόσμο Ελλήνων σκηνοθετών και παραγωγών – θυμίζουμε τις συνεργασίες του με τον Θόδωρο Αγγελόπουλο στη «Σκόνη του χρόνου» (2008), τον Βασίλη Κατσούπη στο «Inside» (2023), τον Γιώργο Λάνθιμο στις ταινίες του «Ιστορίες καλοσύνης» (2024) και «Poor things» (2025) και τελευταία την παραγωγή The birthday party» (2025), ελληνική, ισπανική, βρετανική και ολλανδική συμπαραγωγή, – έχει ωστόσο μακρά σχέση με τη σκηνική πράξη.
Ο Νταφόε είναι ιδρυτικό μέλος της πειραματικής θεατρικής ομάδας The Wooster Group, ενός από τα πιο επιδραστικά σχήματα του μεταμοντέρνου θεάτρου στις ΗΠΑ. Η δουλειά του εκεί διαμόρφωσε την υποκριτική του γλώσσα: σωματική, τολμηρή, έντονα εκφραστική, με έμφαση στην εξάλειψη των ορίων μεταξύ θεάτρου και περφόρμανς.
Με έδρα το The Performing Garage στη Νέα Υόρκη (1977-2004), τα μέλη του Wooster Group ανέπτυξαν μια ξεχωριστή προσέγγιση στο θέατρο avant-garde ενώ ο ίδιος στη συνέχεια, συνεργάστηκε με τους Μπομπ Γουίλσον, Μαρίνα Αμπράμοβιτς, Ρίτσαρντ Φόρμαν και Ρομέο Καστελούτσι. Σήμερα ο Νταφόε είναι Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Τμήματος Θεάτρου της Μπιενάλε της Βενετίας, έχοντας στο μεταξύ υπάρξει τέσσερις φορές υποψήφιος για βραβείο Οσκαρ και φυσικά τιμηθεί με τον Κύπελο Volpi Ανδρικής Ερμηνείας στο Φεστιβάλ Βενετίας.
Το μήνυμα του διεθνή ηθοποιού δίνει έμφαση στην πολιτική πλευρά του θεάτρου και έχει ανθρωπιστικό τόνο:
Μήνυμα για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου 2026
Willem DAFOE, Η.Π.Α.
Ηθοποιός, Θεατρικός Δημιουργός
Είμαι ηθοποιός, γνωστός κυρίως ως ηθοποιός κινηματογράφου. Ωστόσο, οι ρίζες μου βρίσκονται βαθιά στο θέατρο. Από το 1977 έως το 2003 ήμουν μέλος του The Wooster Group, δημιουργώντας και ερμηνεύοντας πρωτότυπα έργα στο The Performing Garage της Νέας Υόρκης και περιοδεύοντας σε όλο τον κόσμο. Έχω επίσης συνεργαστεί με τους Richard Foreman, Robert Wilson και Romeo Castellucci. Τώρα, είμαι ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής της Μπιενάλε Θεάτρου της Βενετίας. Αυτή η θέση, τα γεγονότα στον κόσμο και η επιθυμία μου να επιστρέψω στο θέατρο έχουν διαμορφώσει έντονα την πεποίθησή μου για τη μοναδική θετική δύναμη και σημασία του θεάτρου.
Στο ταπεινό μου ξεκίνημα στο The Wooster Group, έναν θίασο με έδρα τη Νέα Υόρκη, είχαμε συχνά πολύ μικρό κοινό σε ορισμένες από τις παραστάσεις μας. Συνήθως, ο κανόνας ήταν ότι αν οι ηθοποιοί ήταν περισσότεροι από το κοινό, μπορούσαμε να επιλέξουμε να ακυρώσουμε την παράσταση. Αλλά δεν το κάναμε ποτέ. Πολλά από τα μέλη του θιάσου δεν είχαν εκπαιδευτεί στο θέατρο, αλλά ήταν άνθρωποι διαφορετικών ειδικοτήτων που συναντήθηκαν για να κάνουν θέατρο, οπότε το «η παράσταση πρέπει να συνεχιστεί» δεν ήταν πραγματικά το μάντρα μας, ωστόσο αισθανόμασταν υποχρέωση να τηρήσουμε το ραντεβού μας με το κοινό.
Συχνά επίσης κάναμε πρόβες κατά τη διάρκεια της μέρας και το βράδυ παρουσιάζαμε το υλικό ως έργο σε εξέλιξη. Μερικές φορές αφιερώναμε χρόνια ολόκληρα σε μια παράσταση, ενώ συντηρούμασταν οικονομικά κάνοντας περιοδείες με παλαιότερες παραστάσεις. Το να δουλεύω για χρόνια πάνω σε ένα έργο καταντούσε συχνά κουραστικό για μένα και έβρισκα τις πρόβες κάπως επίπονες, αλλά αυτές οι παραστάσεις των έργων σε εξέλιξη ήταν πάντα συναρπαστικές, ακόμα και αν το μικρό κοινό ήταν μια καταδικαστική ετυμηγορία για το μέγεθος του ενδιαφέροντος για αυτό που κάναμε. Αυτό με έκανε να συνειδητοποιήσω ότι, ανεξάρτητα από το πόσο μικρό ήταν το κοινό, οι θεατές ως μάρτυρες έδιναν στο θέατρο νόημα και ζωή.
Όπως λένε και οι πινακίδες στις αίθουσες τυχερών παιχνιδιών: «ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΠΑΡΩΝ ΓΙΑ ΝΑ ΚΕΡΔΙΣΕΙΣ». Η εμπειρία που μοιραζόμαστε σε πραγματικό χρόνο μιας πράξης δημιουργίας, ακόμα κι αν έχει επενδυθεί μουσικά και σχεδιαστεί σκηνικά αλλά είναι πάντα διαφορετική, είναι οπωσδήποτε η προφανής δύναμη του θεάτρου. Από κοινωνικής και πολιτικής απόψεως, το θέατρο δεν ήταν ποτέ άλλοτε τόσο ζωτικής σημασίας για την κατανόηση του εαυτού μας και του κόσμου.
Ο «ελέφαντας στο δωμάτιο» είναι οι νέες τεχνολογίες και τα κοινωνικά δίκτυα, που υπόσχονται σύνδεση, αλλά φαίνεται να έχουν κατακερματίσει και απομονώσει τους ανθρώπους. Χρησιμοποιώ τον υπολογιστή μου καθημερινά, αν και δεν διαθέτω προφίλ στα κοινωνικά δίκτυα, έχω αναζητήσει τον εαυτό μου στο Google ως ηθοποιό και έχω συμβουλευτεί την τεχνητή νοημοσύνη για πληροφορίες. Αλλά θα πρέπει να είναι κανείς τυφλός αν δεν μπορεί να αναγνωρίσει ότι η ανθρώπινη επαφή κινδυνεύει να αντικατασταθεί από σχέσεις με συσκευές. Ενώ ορισμένες τεχνολογίες είναι πολύ χρήσιμες, το πρόβλημα του να μην γνωρίζουμε ποιος βρίσκεται στην άλλη άκρη του κύκλου επικοινωνίας είναι βαθύ και συμβάλλει σε μια κρίση αλήθειας και πραγματικότητας. Ενώ το διαδίκτυο μπορεί να εγείρει ερωτήματα, πολύ σπάνια συλλαμβάνει την αίσθηση του θαυμασμού που προκαλεί το θέατρο. Έναν θαυμασμό που βασίζεται στην προσοχή, την εμπλοκή και τη δημιουργία μιας αυθόρμητης κοινότητας μεταξύ αυτών που είναι παρόντες σε έναν κύκλο δράσης και αντίδρασης.
Ως ηθοποιός και θεατρικός δημιουργός, εξακολουθώ να πιστεύω στη δύναμη του θεάτρου. Σε έναν κόσμο που φαίνεται να γίνεται όλο και πιο διχαστικός, χειραγωγικός και βίαιος, η πρόκληση για εμάς τους ανθρώπους του θεάτρου είναι να αποφύγουμε να φθείρουμε το θέατρο σε μια αποκλειστικά εμπορική επιχείρηση αφιερωμένη στην ψυχαγωγία μέσω της απόσπασης της προσοχής ή σε έναν στεγνό θεματοφύλακα των παραδόσεων, αλλά μάλλον να καλλιεργήσουμε τη δύναμή του να συνδέει ανθρώπους, κοινότητες, πολιτισμούς και πάνω απ’ όλα να αμφισβητεί το πού οδεύουμε…
Το σπουδαίο θέατρο αμφισβητεί τον τρόπο σκέψης μας και μας ενθαρρύνει να φανταστούμε όσα φιλοδοξούμε.
Είμαστε κοινωνικά όντα και βιολογικά προορισμένοι να αλληλεπιδρούμε με τον κόσμο. Κάθε αισθητήριο όργανο είναι μια πύλη συνεύρεσης και μέσω αυτής της συνεύρεσης καταφέρνουμε να ορίσουμε με μεγαλύτερη ακρίβεια ποιοι είμαστε. Μέσω της αφήγησης, της αισθητικής, της γλώσσας, της κίνησης, της σκηνογραφίας, το θέατρο ως ολοκληρωμένη μορφή τέχνης μπορεί να μας κάνει να δούμε τι ήταν, τι είναι και τι θα μπορούσε να είναι ο κόσμος μας.
Μετάφραση στα ελληνικά από το αγγλικό πρωτότυπο: Γιόλα Κλείτου για το Κυπριακό Κέντρο Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου (ΚΚΔΙΘ)
INFO
Σημειώνεται ότι το Εθνικό Θέατρο γιορτάζει την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου με τον «Βυσσινόκηπο» σε σκηνοθεσία Έκτορα Λυγίζου σε ζωντανή σύνδεση (live streaming) από την Κεντρική Σκηνή του Κτηρίου Τσίλλερ στην Κάρπαθο, την Παρασκευή 27 Μαρτίου στις 20.00.
Το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος με αφορμή την ημέρα αυτή, διοργανώνει τη δράση «Δίχως εσάς, εμείς τώρα θα μιλούσαμε στο κενό», στο Φουαγιέ του Βασιλικού Θεάτρου στις 20.30, ενώ διαθέτει προσκλήσεις για τις παραγωγές του «Ήλιος με ξιφολόγχες» σε σκηνοθεσία Ελένης Ευθυμίου, ο «Βυσσινόκηπος» σε σκηνοθεσία Αθανασίας Καραγιαννοπούλου, «Ζορμπάς» σε σκηνοθεσία του Λευτέρη Γιοβανίδη, «Νέκυια 20kg» σε σκηνοθεσία Ανδρομάχης Χρυσομάλλη και «Λαχταρώ» σε σκηνοθεσία-δραματουργική επεξεργασία Χριστίνας Χατζηβασιλείου.