Αν και αναγνωρισμένη ως κορυφαία ιστορικός με ειδικότητα το Βυζάντιο στον 20ο αιώνα, η Ελένη Γλύκατζη - Αρβελέρ αγαπούσε πολύ την Αρχαία Ελλάδα. Άλλωστε -όπως έλεγε- το Βυζάντιο διέσωσε την Αρχαία Ελλάδα. Σε ένα από τα τελευταία της βιβλία, που εκδόθηκε το 2018 με τίτλο «Ο Μέγας Αλέξανδρος των Βυζαντινών» και περιέχει το επίμετρο «Πού είναι θαμμένος ο Μεγαλέξανδρος;» (εκδόσεις Gutenberg) η βυζαντινολόγος αφενός καταγράφει το πώς αντιμετώπιζαν τον Μέγα Αλέξανδρο και τον μύθο του οι Βυζαντινοί, αφετέρου επιχειρεί να προσδιορίσει το πού βρίσκεται θαμμένος ο Μακεδόνας στρατηλάτης με βάση τις ιστορικές πηγές, καταλήγοντας η ίδια στο συμπέρασμα ότι ο ασύλητος βασιλικός τάφος της Βεργίνας πιθανόν είναι ο δικός του και όχι του πατέρα του Φιλίππου του Β΄.
Στο κύριο μέρος του βιβλίου η διακεκριμένη βυζαντινολόγος συμπυκνώνει και αναλύει τη θέση του Αλέξανδρου κατά τους Βυζαντινούς αιώνες. Γράφει χαρακτηριστικά: «Για τους Βυζαντινούς, ο Αλέξανδρος ως αρχετυπικός ήρωας, αήττητος κατά παντός εχθρού, ως πρότυπο του απόλυτου ήρωα κατά τον ομηρικό τρόπο, δεν μπορεί παρά να έχει βίο μυθικό και να είναι υπεράνθρωπα τα κατορθώματά του». Αλλά και ότι «οι Βυζαντινοί, παρά τη ρωμαϊκή τους καταγωγή και ιστορία, αναγνωρίζουν τον Αλέξανδρο ως τον κατ’ εξοχήν Έλληνα ήρωα».
Όσο για το πού βρίσκεται ο τάφος του Αλέξανδρου η Αρβελέρ με το βιβλίο της το 2018 -αλλά και τις έκτοτε συνεντεύξεις της- επανάφερε με επιχειρήματα τη βάσιμη –όπως η ίδια τη χαρακτηρίζει- υπόθεση ότι ο τάφος ΙΙ της Βεργίνας που βρέθηκε ασύλητος δεν ανήκει στον Φίλιππο Β΄, αλλά στον ίδιο τον Αλέξανδρο. Δεν ανήκει στον πατέρα, αλλά στον γιο. Σύμφωνα με την Αρβελέρ, αν και η ιστορία των χρόνων μετά το θάνατο του Αλέξανδρου είναι πολύπλοκη, ο συνδυασμός των αναφορών που υπάρχουν στις πηγές με νεότερα δεδομένα, αλλά και η επανεκτίμηση των ευρημάτων δεν αποκλείουν –το αντίθετο μάλιστα- ο Αλέξανδρος να είναι θαμμένος στην ιδιαίτερη πατρίδα του, στις Αιγές, τη σημερινή Βεργίνα. Η ίδια, μάλιστα, αναφέρεται στις σχετικές ιδέες που είχε ο Μανόλης Ανδρόνικος, ο οποίος έφερε στο φως τα ευρήματα της Βεργίνας και «χρέωσε» τον συγκεκριμένο τάφο στον Φίλιππο τον Β΄, αλλά διατηρούσε πάντα μέσα του –και στις σημειώσεις του- την αμφιβολία.
Όπως, μάλιστα, φαίνεται από τις προσεκτικές διατυπώσεις του κειμένου η Αρβελέρ γνώριζε καλά ότι διατηρώντας στο προσκήνιο την άποψη περί ταφής του Αλέξανδρου στη Μακεδονία θα προκαλούσε τις αντιδράσεις των αρχαιολόγων, οι οποίοι έχουν ταυτιστεί με όσα εδώ και πέντε σχεδόν δεκαετίες θεωρούνται κοινός τόπος. Άλλωστε η ίδια δεν είναι αρχαιολόγος!
Δεν υπάρχει αμφιβολία πως αν και όταν βρεθεί και επιβεβαιωθεί πέραν πάσης αμφιβολίας ο τάφος του Μεγάλου Αλεξάνδρου θα πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες αρχαιολογικές ανακαλύψεις στην ιστορία.
Ο Βασιλέας των Μακεδόνων, ο στρατηλάτης γιος του Φιλίππου του Β΄, ο άνθρωπος που συνέλαβε και επέβαλε την παγκοσμιοποίηση 2.500 χρόνια πριν την επιβάλουν οι διεθνείς αγορές και η Pax Americana, θεωρείται από πολλούς ως μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της παγκόσμιας ιστορίας. Για κάποιους η σημαντικότερη. Και για τους Έλληνες και την ιστορία μας το πρόσωπο – κλειδί που επιβεβαιώνει τον διεθνή μας ρόλο σε μια περίοδο κατά την οποία αναπτύσσονταν οι αυτοκρατορίες της Ανατολής.
Όπως αποδεικνύει και το ενδιαφέρον της Ελένης Γλύκατζη - Αρβελέρ, το μεγαλείο του Μεγάλου Αλεξάνδρου συνίσταται -μεταξύ άλλων- στο γεγονός ότι επί 2.500 χρόνια ο θρύλος του συντηρείται, ενώ ο ίδιος εξακολουθεί να παραμένει ποικιλοτρόπως στην επικαιρότητα. Να δημιουργεί πάθη. Διαμάχες. Επιστημονικές κόντρες. Ακόμη και πολιτικές αψιμαχίες. Το δεδομένο είναι ότι οι αμφιβολίες για το αν ο Αλέξανδρος παραμένει θαμμένος στην Αίγυπτο –διότι αρχικά ετάφη στα εδάφη της- είναι ισχυρές. Άλλωστε η ιστορία είναι η κατεξοχήν επιστήμη που εξελίσσεται, επανεκτιμά και αναθεωρεί.