Η ΚΥΡΑ ΤΗΣ ΚΑΝΤΙΑ του Μιχαήλ Ι. Βρεττάκη. Γράφει ο Ιωάννης Φωτιάδης -12 ΦΩΤΟ

Με αισθήματα βαθύτατου σεβασμού και ειλικρινούς θαυμασμού αξίζει να σταθεί κανείς στο πρόσωπο και στο πολυσχιδές έργο του Μιχάλη Βρετάκη, ενός δημιουργού και ερευνητή που με σπάνια αφοσίωση, επιστημονική συνέπεια και πνευματικό ήθος προσέφερε στην ελληνική και εκκλησιαστική ιστοριογραφία ένα έργο πραγματικά μνημειακό. 

  

Το βιβλίο του για την Παναγία του Χάνδακα στη Βιέννη —την Κυρά του Χάνδακα— που εκδόθηκε με πρωτοβουλία της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης, δεν αποτελεί απλώς μία ακόμα ιστορική μελέτη, αλλά ένα ολοκληρωμένο τεκμήριο μνήμης, πίστης και πολιτισμού, καρπό πολυετούς, επίπονης και απολύτως τεκμηριωμένης έρευνας. 

Μέσα από αρχειακές πηγές, ένορκες μαρτυρίες, σπάνια έγγραφα, ιστορικές περιγραφές και πλούσιο φωτογραφικό υλικό, ο συγγραφέας ανασυνθέτει με υποδειγματικό τρόπο την άγνωστη διαδρομή της θαυματουργής εικόνας από το Ηράκλειο της Κρήτης έως την καρδιά της Βιέννης, φωτίζοντας γεγονότα που μέχρι σήμερα παρέμεναν αποσπασματικά ή εντελώς άγνωστα.
Ιδιαίτερη αξία του βιβλίου συνιστά η τεκμηρίωση της προέλευσης της εικόνας από την κρητική σχολή ζωγραφικής του 15ου αιώνα, η ακριβής ιστορική σύνδεσή της με την παράδοση του Χάνδακα στους Οθωμανούς το 1669, αλλά και η αναλυτική καταγραφή της λατρευτικής και θαυματουργικής της παρουσίας στη Βιέννη, ιδίως κατά την περίοδο της πανώλης του 1679. 

Η αναφορά στις παπικές εκδηλώσεις τιμής για τα εκατό χρόνια από τη μεταφορά της εικόνας, η απόδοση του οκτάστροφου ύμνου του 17ου αιώνα —με ειδική μνεία στην Κρήτη— καθώς και η συγκλονιστική περιγραφή της εύρεσης και επανατοποθέτησης της εικόνας μετά την κλοπή της το 1975, καθιστούν το βιβλίο όχι μόνο ιστορικά πολύτιμο, αλλά και βαθιά ανθρώπινο και συγκινητικό. 

Πρόκειται για ένα έργο που διαβάζεται ταυτόχρονα ως επιστημονική μελέτη, ιστορική αφήγηση και πνευματικό οδοιπορικό του Ελληνισμού εκτός συνόρων.
Η προσωπική μου γνωριμία με τον Μιχάλη Βρετάκη, κατά τη συμμετοχή μας στην αποστολή Ελλήνων επιχειρηματιών και εκπροσώπων φορέων στο Τελ Αβίβ, ανέδειξε και μια άλλη, εξίσου σημαντική διάσταση της προσωπικότητάς του: εκείνη του ενεργού πολίτη με διεθνή αντίληψη, που αντιλαμβάνεται τον Ελληνισμό όχι ως στατικό παρελθόν, αλλά ως ζωντανή δύναμη παρούσα στα μεγάλα γεωπολιτικά, οικονομικά και πολιτισμικά δίκτυα της εποχής μας. 

Στο πλαίσιο ενός υψηλού επιπέδου συνεδρίου για τη ναυτιλία, με τη συμμετοχή άνω των σαράντα Ελλήνων επιχειρηματιών, την παρουσία του Υφυπουργού Εξωτερικών κ. Χάρη Θεοχάρη και τη συνάντηση με τον Πρόεδρο του Ισραήλ κ. Isaac Herzog, επιβεβαιώθηκε ότι η σκέψη και η δράση του κινούνται με την ίδια σοβαρότητα και όραμα που χαρακτηρίζουν και το συγγραφικό του έργο. 

Η αναφορά στον οικονομικό διάδρομο IMEC, ένα σχέδιο παγκόσμιας γεωπολιτικής και ενεργειακής σημασίας, λειτουργεί συμβολικά ως συνέχεια της ίδιας διαδρομής: από τα ιστορικά μονοπάτια της Κρήτης του 15ου αιώνα έως τους σύγχρονους διαδρόμους συνεργασίας Ανατολής και Δύσης.
Το βιβλίο του Μιχάλη Βρετάκη για την Κυρά του Χάνδακα συνιστά, τελικά, ένα έργο αναφοράς, ένα πολύτιμο απόκτημα για κάθε βιβλιοθήκη που σέβεται την ιστορική μνήμη, την εκκλησιαστική παράδοση και την πολιτιστική ταυτότητα του Ελληνισμού. 

Είναι ένα έργο που τιμά τον συγγραφέα του, την Κρήτη, την Εκκλησία και την Ελλάδα συνολικά, αφήνοντας ένα διαχρονικό αποτύπωμα γνώσης, πίστης και ευθύνης απέναντι στην ιστορία.